در چند هفته گذشته بازار کمپین‌ها داغ بوده است،‌ انواع و اقسام هم دارند‌؛ «نه به خودروی داخلی»، «خودروی صفر ممنوع»‌ و «خودرو نخرید»

کمپین کردن علیه خودروسازان و خودرو‌های داخلی،‌این روزها مد شده است،‌غر‌غر‌های روزمره ماشین‌باز‌ها و مشتری‌های معمولی در مورد خودرو‌های تولید داخلی، حالا تحت تاثیر رشد بیشتر و بیشتر شبکه‌های اجتماعی تبدیل به موج‌هایی می‌شوند که همه خودشان را ملزم می‌دانند در مورد آنها اظهارنظر کنند،‌ با این حال،‌پیدا کردن کسانی که ایده اولیه هر کدام از این کمپین‌ها با اسم‌های رنگارنگ‌شان را داده‌اند، آن قدر‌ها هم راحت نیست. با این حال، مدیر یکی از این کمپین‌ها حاضر شده است در مورد ایده‌اش توضیح دهد،‌ به شرطی که نامش درج نشود. عنوان کمپینش را گذاشته است «خودرو‌ی ‌بی‌کیفیت نمی‌خرم» و کارش را‌ از زمستان سال گذشته شروع کرده است. « وقتی که من این کمپین را در شبکه‌های اجتماعی شروع کردم، هنوز تعداد کمپین‌ها در این مورد آن قدر‌ها زیاد نبود،‌در واقع تا جایی که من در جست و جوهایم فهمیدم آن موقع تنها یک کمپین دیگر در این مورد وجود داشت که عنوانش « محصولات ایران‌خودرو را نمی‌خرم» بود،‌ البته تعداد کسانی که کمپین را دنبال می‌کردند تا همین چند هفته پیش آن قدر‌ها زیاد نبود، ‌اما یک باره ‌موجی راه افتاد و همه می‌خواهند در مورد خودرو نظر بدهند و برای همین هم من در چند هفته گذشته هم تولید محتوا را بیشتر کرده‌ام هم می‌بینم که مطالب بیشتری در گروه‌های کمپین به اشتراک گذاشته می‌شود که اینها همه خوب هستند.» می‌گوید انگیزه‌اش از راه‌اندازی کمپین در واقع اطلاع رسانی بوده است‌ ؛« خودرو در کشور ما گران و ‌بی‌کیفیت است،‌در سال‌های اخیر کیفیت آن بد‌تر هم شده است و در عین حال در تمام مدت قیمت آن هم مدام بیشتر و بیشتر شده است‌. من فکر کردم که با اطلاع رسانی در این مورد می‌توانم به ارتقای سلیقه مردم کمک کنم، در واقع هدف این است که یک نگرش جدید در این مورد ایجاد شود تا خودرو‌ساز‌ها مجبور شوند تکانی به خودشان بدهند.» به نظر می‌رسد نیتش خیرش خواهانه باشد،‌ مبتکر این کمپین ‌ تاکید می‌کند که « من با این کار به‌دنبال این نیستم که خودرو‌سازی داخلی تعطیل شود اما این خودرو‌ساز‌ها هم باید بفهمند که مردم حق اعتراض دارند و باید کیفیتشان را بالا ببرند، در واقع من در این کمپین خودرو نخریدن را تبلیغ نمی‌کنم،‌ بلکه می‌گویم مردم خودرویی را که در آن امنیت ندارند‌ و برای آسایش آنها طراحی نشده ‌ نخرند‌؛ حالا این خودرو می‌تواند ایرانی باشد،‌ یا یکی از این برند‌های چینی که وارد بازار می‌شود و این همه هم در موردش تبلیغ می‌شود‌ .»‌ در چند هفته گذشته بازار این طور کمپین‌ها داغ بوده است،‌ انواع و اقسام هم دارند‌؛ «نه به خودروی داخلی»، «خودروی صفر ممنوع»‌ و «خودرو نخرید» تنها برخی عنوان‌هایی است که زیر چتر آن،‌ برخی با‌هدف و ‌بی‌هدف در مورد صنعت خودرو‌سازی انتقاد می‌کنند. برخی متن‌های دست به دست شده شان هم به شایعه تنه می‌زند‌. یکی از آنها که صدای اعتراض خودرو‌سازان را هم بلند کرد،‌ تصویری هوایی از پارکینگ‌های پر از‌خودرویی بود که اعضای این کمپین‌ها ادعا می‌کردند سند مشارکت مردم و پاسخ آنها به دعوت «نخریدن خودرو» است‌ و نشان می‌دهد که در همین چند هفته خودروسازان به گره خورده‌اند و محصولاتشان روی دستشان باد کرده است. بعد هم اخبار دهان به دهانی که بدون اشاره به آمار و ارقام تولید خودر‌وساز‌ها که انجمن‌های صنفی به صورت مرتب آنها را منتشر می‌کنند،‌ خبر دیگری در مورد «کاهش 50 درصدی تولید خودرو در کشور» منتشر شد. هیچ کدام اینها توسط مراجع رسمی تایید نشد،‌ خودروسازان و کارشناسان حتی حاضر نشدند به روی این شایعات چشم ببندند، ‌واکنش رسمی آنها تکذیب صریح بود.‌ هاشم یکه‌زارع، مدیرعامل ایران‌خودرو گفت که عکس‌های منتشر شده از پارکینگ این شرکت متعلق به سال 92 بوده است و ربطی به امروز و جو‌روانی این هفته‌ها ندارد.
احمد نمت‌بخش، دبیر انجمن خودروسازان ایران هم در این مورد گفت‌ : «این جو علیه خودروسازان از مدت‌ها پیش به راه افتاده و حال به شبکه‌های اجتماعی کشیده شده است‌. تشکیل این گروه‌ها به لحاظ روانی تاثیری در بازار نمی‌گذارد،مشتریانی که نیاز به خودرو دارند از بازار، خودرو می‌خرند و برای محصولات داخلی تقاضا وجود دارد و کسی نمی‌تواند تقاضای مشتریان را سرکوب کند.» در همین روز‌ها، ‌علی میرزاخانی،‌ سردبیر روزنامه دنیای اقتصاد،‌ در واکنش به کمپین‌ها علیه خودروسازان داخلی در صفحه‌فیس‌بوک خودش نوشت: «بنده ضمن اینکه کیفیت خودروهای داخلی را در شأن یک ایرانی نمی‌دانم و همه انتقادات وارده به‌ویژه اتلاف منابع گسترده در خودروسازی‌های داخلی را تایید می‌کنم ولی درعین‌حال، این کمپین را در شرایط فعلی به نفع اقتصاد ملی نمی‌دانم،‌چرا‌که‌ قطعا شروع این کمپین {ها} را مشکوک می‌دانم. مخصوصا که رقیب خودروهای داخلی از نقطه‌نظر کارشناسی، خودروهای چینی است نه همه خودروهای وارداتی. نکته عجیب آنکه حدود چند هفته قبل از آغاز این کمپین، انتقادات وسیعی نسبت به خودروهای چینی مطرح شد که سقوط قابل‌تامل قیمت خودروهای چینی را در پی داشت. اما در یک چشم‌بندی عجیب و به یک‌باره، این کمپین جایگزین انتقاد از خودروهای چینی شد که به‌هرحال داستان را کمی پیچیده می‌کند. این نوع کمپین‌ها معمولا موقعی نتیجه‌بخش است که کیفیت کالایی به‌صورت ناگهانی افت کند یا اینکه قیمت آن به نحوی غیرمنطقی در یک بازه زمانی کوتاه فراتر از نرخ تورم بالا رود. اما در مورد خودروی داخلی مساله بی‌کیفیتی یک معضل مزمن است که باید در یک بازه زمانی معقول حل و فصل شود و فشار کوتاه‌مدت روی این صنعت جز نابودی آن و تحمیل تبعات ویرانگر به اقتصاد ملی نتیجه‌ای به‌دنبال نخواهد داشت. درباره افزایش قیمت هم باید گفت که این گرانی در دوره اخیر فراتر از نرخ تورم نبوده و گرانی خودرو هم مثل بقیه کالاها معلول افزایش شدید تورم در سال‌های اخیر بوده است و افزایش تورم هم معلول چاپ پول بدون پشتوانه در دولت سابق. اعتقاد بنده این است که خودروسازی‌های داخلی باید به برندهای معتبر جهانی فروخته شوند و این تنها راه نجات صنعت خودروی داخلی بدون آسیب زدن به اقتصاد ملی است.» هر چند این واکنش از طرف یک کارشناس اقتصادی چندان روی خوش ندید و هواداران کمپین در سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی شروع به اعتراض نسبت به روزنامه‌نگارانی کردند که اشکال‌هایی به کمپین علیه خودروسازان وارد می‌دانند،‌ واکنش‌های بعدی از طرف مسئولان شدید‌تر شد. با‌تجربه‌های صنعت خودرو می‌گویند این کمپین‌ها و تلاش‌هایی مانند آن فقط یک هدف دارند و آن کم‌تر کردن قیمت خودرو است،‌ تورم سال‌های اخیر در قیمت خودرو ‌روند چشمگیری دارد‌.داوود میرخانی،‌دبیر قبلی انجمن خودرو سازان که مدتی هم مدیرعامل ایران‌خودرو بوده ‌ در این مورد در یک برنامه زنده تلویزیونی توضیح داد که تصور این که با چنین اقدام‌هایی قیمت خودرو کم می‌شود اشتباه است. در چند سال اخیر قیمت تمام شده تمام کالا‌های تولید داخلی هم به دلیل تحریم‌ها و هم به دلیل اینکه قیمت دلار بالا رفته گران‌تر شده‌اند و این طور نیست که افزایش قیمت‌ها به دلیل بالا رفتن حاشیه سود خودرو‌سازان باشد. دبیر انجمن خودرو‌سازان هم در این مورد توضیحات مفصلی دارد: «مردم تصور می‌کنند که الان وقت خرید نیست و اگر پنج یا شش ماه صبر کنند تا ماشین‌های جدید وارد بازار ایران شود، بهتر است به خرید خودرو بپردازند، در حالی که این تصور اشتباه است. هر قرارداد و همکاری که پس از تفاهم و توافق منعقد شده دلیلی برای کاهش قیمت خودروسازان نمی‌تواند باشد زیرا تعیین قیمت خودرو بسیار وابسته به نرخ ارز است و نوسان آن با قیمت ارز صورت می‌گیرد. آنطور که وزارت صنعت سیاستگذاری کرده و شورای رقابت هم بررسی‌های خود را شروع کرده، ممکن است قیمت خودرو حتی در آینده‌ای نزدیک گران هم شود.» او همچنین در مورد اینکه آیا خودروسازان مجبور به کاهش تولید شده‌اند، ‌یا نه‌؟ توضیح داده است:«‌در حال حاضر خودروسازان روزانه ۴ تا ۵ هزار دستگاه خودروی داخلی تولید دارند که نمی‌توانند تولیدات خود را انبار کنند و این خودروها هر روز روانه تهران و شهرستان‌ها می‌شود. بنابراین جوی که در فضای سایبری و شبکه‌های اجتماعی به وجود آمده ‌ نمی‌تواند تاثیری در فروش خودرو داشته باشد زیرا برای خودروهای تولیدی تقاضا وجود دارد. خودروسازان نسبت به سال 91 حدود 70 درصد تولید خود را افزایش داده‌اند که این روند حتی باعث شده ‌ قیمت کارخانه و بازار به هم نزدیک شود به همین دلیل دیگر بیش از این قیمت خودرو پایین نمی‌آید. روزانه مشتریان برای خودروهای داخلی و صفر کیلومتر ثبت‌نام می‌کنند و این تقاضا هم زیاد است.»
هاشم یکه‌زارع، مدیرعامل ایران خوردو هم در این مورد سکوت نکرده و ضمن تاکید بر اینکه انتظار کاهش قیمت خودرو ‌بی‌معنی است می‌گوید وقتی هیچ‌ کالایی در کشور کاهش قیمت نداشته، نباید انتظار ارزان شدن خودروهای داخلی را داشت‌؛ «من اعتقاد دارم کلا کاهش قیمتی در بازار خودرو ایجاد نخواهد شد. شما ببینید کدام کالا و خدمات کاهش قیمت داشته؟‌محصولات کشاورزی ما مگر ارزان شده‌اند؟ مگر لبنیات کاهش قیمت داشته؟ مگر قیمت خدمات ارائه شده به مردم پایین آمده که خودرو هم ارزان شود.» آقای یک‌ زارع قبلا یک بار در یک کنفرانس خبری اوایل امسال تاکید کرده بود که خودروسازان به دلایلی بدهکار مردم هستند،‌ حالا هم دوباره بر همین موضوع تاکید کرده است که مردم حق دارند در مواردی از صنعت خودرو ناراضی باشند،‌اما می‌گوید: «هزینه‌های تولید در حال افزایش است و این موضوع باعث می‌شود تا قیمت‌ها از طرف کارخانه روند کاهشی نداشته باشد.» در هفته گذشته در کنار رونق انتقاد‌ها به خودرو‌سازان، وزیر صنعت،‌ معدن و تجارت،‌ یکی از مهم‌ترین حامی‌های خودرو سازان بوده است. نعمت‌زاده ‌ هفته گذشته در یک نشست خبری به صراحت تاکید کرد که «قرار نیست قیمت خودرو کاهش پیدا کند.» او در عین حال در اظهارنظری عجیب گفت که طرح نخریدن خودروهای داخلی طرحی ضدانقلابی است؛ گفته‌هایی که با واکنش تند رسانه‌ها مواجه شد. «خودروسازان ما مشکل خاصی ندارند،سال گذشته ۵۰ درصد افزایش تولید داشتیم که امسال هم رشد خواهیم داشت البته نه به آن اندازه، بلکه رشد ۲۰ درصدی تولید را برای سال جاری پیش‌بینی کرده‌ایم. اگر خودروسازان قیمت خودرو را افزایش ندهند در اصل یعنی قیمت را کاهش داده‌اند، چراکه تورم در این مدت افزایش داشته اما قیمت خودرو ثابت مانده است. البته قطعا من هم به‌دنبال ارزان‌شدن خودرو هستم، اما نه به قیمت ضرر کردن کارخانه‌های تولیدی. همین حالا طبق پیش‌بینی‌ها،‌ سایپا در سال جاری هم ضرر خواهد داد، اگر این کارخانه‌های خودروسازی ضرر بدهند باید در مدت کمی کار را تعطیل کنند. در سال گذشته 2‌/2 میلیارد دلار برای واردات 106 خودرو هزینه کردیم، در حالی که کل ارزبری مواد اولیه و قطعات برای تولید یک میلیون و 200 هزار خودرو در کشور حدود ‌9/1 میلیارد دلار بوده است.» حالا که همه در صنعت خودرو‌سازی معتقد هستند که امکان کاهش قیمت خودرو در آینده نزدیک وجود ندارد، اگر از طرح اتهام به رقبای خارجی خودرو‌سازان بگذریم،‌ باید یک دلیل داخلی هم در مورد هیجان‌زده شدن مبتکران کمپین‌ها علیه خودرو‌سازان داخلی وجود داشته باشد‌. مبتکر کمپین خودروی ‌بی‌کیفیت نمی‌خرم،‌ در پاسخ به اینکه چرا اصلا الان باید برخی به این صرافت بیفتند که کمپین‌هایی علیه خودرو‌سازان داخلی راه‌بیاندازند، ‌می‌گوید: «همان‌طور که گفتم روشن است که مردم در مورد کیفیت خودرو‌های داخلی و قیمت آنها اشکال‌هایی دارند ‌و فکر می‌کنند که این قیمت مناسب این کیفیت نیست،‌ اما موضوع دیگر این است که ما از اینکه بخواهیم توجیه‌هایی در مورد صنعت خودرو بشنویم خسته شدیم،‌ برای دولت حمایت از صنعت خودرو به این دلیل است که سود و زیان آن در جیب خودش می‌رود. اما با عوض شدن شرایط و تغییر دولت و با این همه‌خودرو ساز‌هایی که در این مدت به ایران ‌آمد و رفت داشته‌اند،‌ باید شرایط هم عوض بشود. مساله این است که در شرایط امروز این‌خودرو‌ساز‌ها هستند که باید به‌دنبال خریدار بگردند، نه برعکس،‌ این شرایط اسف‌بار است که خودروسازان بخواهند مردم را تهدید کنند که اگر خودرو نخرید خائن به کشور هستید. حالا که اینقدر می‌گویند شرایط عوض شده است ما هم انتظار داریم این تغییر شرایط را ببینیم.» این استدلال‌ها در حالی مطرح می‌شود که با وجود حصول توافق‌های سیاسی،‌هنوز زمان زیادی تا برطرف شدن تحریم‌ها و مشکلات اقتصادی حاصل از آن باقی مانده است،‌ با وجود رفت و آمد‌های زیاد خودرو‌سازان خارجی به ایران، هنوز دسترسی به قرار‌داد‌های عملیاتی همکاری بین خودروسازان ایرانی و خارجی نیازمند زمان بیشتری است.