این انتخابات جز‌و معدود انتخابات‌ها در آمریکا‌ست که در آن تا بدین حد مساله‌سازی وجود داشته است و آنچه ‌در این انتخابات خیلی جلب توجه می‌کرد تخریب طرف مقابل بود

دکتر فرجی‌راد‌! در ابتدا کمی شرایط حاکم بر آمریکا در آستانه برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در این کشور را تشریح کنید.
تنها یک هفته تا انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا زمان باقی مانده است، اما باید توجه داشت که این انتخابات جز‌و معدود انتخابات‌ها در آمریکا‌ست که در آن تا بدین حد مساله‌سازی وجود داشته است. علت آن نیز این است که در این انتخابات مسائلی مطرح شد که در انتخابات‌های دیگر کمتر شاهد آن بودیم. کاندیدای جمهوریخواه و کاندیدای حزب دموکرات طی این رقابت‌ها در عوض آنکه مسائل اقتصادی، سیاسی و داخلی آمریکا را در اولویت قرار دهند، بیشتر روی مسائل شخصی متمرکز شده بودند و تلاش داشتند با تخریب طرف مقابل، امتیازات و آرای بیشتری را به سمت خودشان جلب کنند. این بدان معنی نیست که در رابطه با مسائل سیاست خارجی، مسائل اقتصادی داخلی، مسائل اجتماعی یا امنیتی صحبتی نشده است. بلکه در رابطه با این مسائل نیز از سوی دو کاندیدای اصلی یعنی دونالد ‌ترامپ و هیلاری کلینتون نقطه‌نظراتی مطرح شد‌، اما آنچه ‌در این انتخابات خیلی جلب توجه می‌کرد تخریب طرف مقابل بود.
شما ظهور پدیده‌ای به نام دونالد ‌ترامپ را در انحراف مسیر انتخاباتی و متفاوت شدن آن نسبت به انتخابات‌های دیگر چقدر موثر می‌دانید؟
بدون شک یکی از دلایل مهم این رویکرد در انتخابات این بود که فردی به نام ‌ترامپ وارد صحنه انتخابات آمریکا شد؛ انتخاباتی که در سطح مقدماتی آن، کسی تصور نمی‌کرد که ‌ترامپ بتواند چند نفر از کاندیداهای جمهوریخواهان را کنار بزند و خودش در رقابت‌ها پیشتاز شود. شاید بتوان گفت در میان کاندیداهای جمهوریخواه در ابتدای امر، ‌ترامپ در رده پایین قرار داشت و بزرگان جمهوریخواه تصور نمی‌کردند که او بتواند از میانه راه بیشتر جلو برود. اما هرچه زمان می‌گذشت و هر چقدر مبارزات انتخاباتی درون‌حزبی بیشتر انجام می‌گرفت تعجب و شگفتی نسبت به پدیده ‌ترامپ نیز افزایش می‌یافت. چرا که ‌ترامپ برای اولین بار بعد از چند سال صحبت‌هایی را ارائه می‌کرد که این سخنان به دل برخی آمریکایی‌ها به ویژه آمریکایی‌های سفید‌پوست و غیر‌مهاجر می‌نشست. در این میان مسائلی نیز در سطح جهانی اتفاق افتاد که به نفع ‌ترامپ بود؛ به‌عنوان مثال مسائلی مانند گسترش تروریسم، ظهور داعش، امنیت جهانی، همچنین امنیت و ثبات داخلی آمریکا و درگیری میان پلیس و سیاهپوستان مسائلی بودند که‌ ترامپ توانست از آنها به نفع خود بهره‌برداری کند. ضمن آنکه مسائل اقتصادی نیز ‌پیش روی ‌ترامپ در رقابت‌ها ‌بی‌تاثیر نبود. کاندیدای جمهوریخواه توانست به خوبی از این وضعیت استفاده کند.
سیاست‌های شخص ‌ترامپ و شعارهایش چقدر در جلب آرای مردمی ‌تاثیر داشت؟
ترامپ به جای آنکه روی تمامی‌ گروه‌های قومی، مذهبی، مهاجر و غیر‌مهاجر آمریکا تمرکز کند، تنها بر گروه‌های خاصی از آمریکا که رای‌شان مطمئن‌تر است، تمرکز کرد. درواقع تمرکز عمده ‌ترامپ روی سفیدپوستان بود؛ البته او در این میان برخی اشتباهات را نیز مرتکب شد. به‌خصوص در رابطه با زنان، اشتباهات ‌ترامپ غیرقابل چشم‌پوشی است. به نظر من آنچه ‌اکنون کاندیدای جمهوریخواه را بر‌اساس آمارگیری‎ها نسبت به رقیب دموکراتش عقب انداخته است، همین بحث زنان است. اگر دونالد ‌ترامپ این گاف را نمی‌داد و چنین مسائلی برایش پیش نمی‌‌آ‌مد حتی ممکن بود او در این مقطع از هیلاری کلینتون نیز جلوتر باشد.
وضعیت هیلاری کلینتون را در این مقطع که تنها یک هفته تا برگزاری انتخابات باقی مانده است چطور می‌بینید؟
کلینتون محبوبیت چندانی در جامعه آمریکا ندارد؛ این مساله به چند دلیل باز‌می‌گردد؛ نخست مسائلی است که ‌ترامپ در رابطه با کلینتون مطرح کرد؛ البته قبل از آن مساله ایمیل‌ها به‌شدت به وجهه خانم کلینتون به‌عنوان یک سیاستمدار ضربه وارد آورد. از طرف دیگر مسائلی که درباره بیل کلینتون در دوره ریاست‌جمهوری مطرح است و حمایت‌های هیلاری از او به‌عنوان بانوی نخست آمریکا نیز انتقاداتی را در پی داشته است.
اکنون در مرحله‌ای هستیم که هفته گذشته رئیس اف.‌بی.آی اعلام کرد که مساله ایمیل‌های هیلاری کلینتون مجددا بازبینی و بررسی خواهد شد زیرا مسائل تازه‌ای در این رابطه یافت شده است. تا پیش از این قضیه، تمام آمارها حاکی از آن بود که کلینتون تا رسیدن به پست ریاست‌جمهوری و ورود به کاخ سفید فاصله‌ای ندارد و شانس او بالای 90 درصد است. اما با مطرح‌شدن مجدد مساله ایمیل‌ها، شانس خانم کلینتون برای پیروزی حتمی‌ در انتخابات کاهش یافت و موجب شد که‌ تردیدهایی ‌میان برخی افرادی که مردد بودند به چه کسی رای بدهند، ایجاد شود.
به نظر شما آرای افراد مردد و خاکستری که ظاهرا در انتخابات آمریکا بسیار تعیین‌کننده است در نهایت به کدام کاندیدا تعلق خواهد گرفت؟
بسیاری از این افراد از ‌ترامپ به دلیل ادبیات سخیف و پیشینه غیرسیاسی‌اش دل خوشی ندارند و دسته‌ای از این افراد نیز به دلیل مسائلی که ذکر شد نمی‌خواهند به کلینتون رای بدهند. این افراد که در‌ تردید به سر می‌برند منتظر هستند که روزهای آخر، روز آخر ‌یا پای صندوق رای تصمیم نهایی خود را بگیرند. در واقع بسیاری از این افراد مردد شاید اکنون دیگر اصلا رای ندهند که این مساله به نفع خانم کلینتون نیست و به‌طور کل میزان شرکت در انتخابات را کاهش می‌دهد. این در حالی است که شاید مساله ایمیل‌ها باعث شده است که این افراد مردد تصمیم بگیرند به هیچ کاندیدایی رای ندهند.
پس اکنون شانس هیلاری کلینتون و ‌ترامپ برای پیروزی در انتخابات تقریبا یکسان است؟
بله، زیرا در یک هفته باقیمانده تا برگزاری انتخابات آمریکا، آن قاطعیت نسبی که در رابطه با پیروزی خانم کلینتون به وجود آمده بود، کاهش یافته و آرای دو کاندیدا به یکدیگر نزدیک شده است.
درواقع نمی‌توان با وجودی که زمان کمی تا انتخابات باقی مانده با یک نظر نسبتا قاطعانه گفت که کدام کاندیدا پیروز خواهد شد و آمارها و نظرسنجی‌ها نیز در این دوره از انتخابات خیلی قابل اتکا نیستند؟
تا شب انتخابات هر یک از دو کاندیدا این نگرانی را دارند که مسائلی علیه شان مطرح شود که راه پیروزی را بر آنها سد کند. بنابراین این مسائلی که در آمریکا پیش آمده و برخی مسئولان و سران دو حزب نیز به آن بال و پر داده‌اند خیلی اجازه نمی‌دهد که تا شب انتخابات مشخص شود که کدام کاندیدا پیروز نهایی خواهد بود. زیرا هر روز یک موضوع تازه‌ای مطرح می‌شود که می‌تواند آرا را بالا و پایین ببرد. برخی از شخصیت‎های علمی‌و دانشگاهی نیز پیش‌تر پیش‌بینی‎هایی از نتایج انتخابات ارائه داده بودند که این پیش‌بینی‌ها بر‌خلاف روند آمارگیری‎ها حرکت می‌کند. این پیش‌بینی‎ها حاکی از آن است که ‌ترامپ در انتخابات پیروز خواهد شد.
بنابراین خیلی نمی‌توان بر آمارگیری‌ها و نظر‌سنجی‌ها تکیه کرد چرا‌که بخش‌هایی از جامعه آمریکا می‌خواهند در انتخابات شرکت کنند که از مسائلی که در داخل کشور یا خارج از آن می‌گذرد، ناخشنودند و در پی یک تغییر هستند. اما این دسته خیلی مایل نیستند که اعلام کنند می‌خواهند به ‌ترامپ رای بدهند یا اینکه گزینه دیگری جز ‌ترامپ ندارند. بنابراین من معتقدم ممکن است آرای برخی از مرددین تا شب انتخابات به صندوق دونالد ‌ترامپ ریخته شود که این مساله احتمال برنده شدن کاندیدای جمهوریخواه را افزایش خواهد داد.
در نهایت اینکه به عقیده شما ‌ترامپ بر خلاف فاصله منفی چند درصدی‌اش با هیلاری کلینتون احتمال پیروزی‌اش در انتخابات بیشتر است؟
من احتمال برنده شدن ‌ترامپ را بیش از آن چیزی می‌بینم که تا به امروز در آمارگیری‌ها نشان داده شده است. نمی‌خواهم بگویم ‌ترامپ حتما برنده انتخابات ریاست‌جمهوری پیش رو در آمریکاست، اما به عقیده من کاندیدای پرحاشیه حزب جمهوریخواه نیز شانسی تقریبا هم سطح با هیلاری کلینتون برای پیروزی در رقابت‌های انتخاباتی دارد.