افشار سلیمانی / سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان

دونالد ‌ترامپ، نامزد پیروز جمهوریخواهان در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در جریان مبارزات انتخاباتی بر عدم دشمنی با روسیه و ضرورت یافتن زمینه‌های مشترک براساس تهدیدات و منافع مشترک مانند مبارزه با تروریسم، کنترل مهاجرت، کاهش تنش و بهبود مناسبات با روسیه ازطریق اتخاذ یک موضع قدرتمند و پایان دادن به خصومت‌ها با این کشور و همچنین ضرورت آزمودن برخورد درست یا نادرست این کشور تاکید کرده بود. ‌ترامپ، ولادیمیر پوتین را «رهبری مقتدر و بسیار هوشمند» توصیف و از حملات هوایی روسیه به مخالفان رژیم در سوریه حمایت کرد. ‌ترامپ در مناظره انتخاباتی‌ تائید کرد که پوتین سخنان مثبتی درباره وی بیان کرده و کنار آمدن با پوتین، مثبت و مطلوب است. وی با تاکید بر اینکه با پوتین‌ دوست نیست، گفت: «رئیس‌جمهوری روسیه برخلاف کاخ سفید، در سیاست‌های منطقه‌ای در سوریه موفق عمل کرده است.»
وی همچنین بر مشارکت متحدان آمریکا در تأمین هزینه‌های مالی، سیاسی، انسانی و سبک کردن بار سنگین امنیتی که بر دوش آمریکاست تاکید کرد و گفت که در صورت رئیس‌جمهور شدن در جلسه‌ای با متحدان آمریکا در ناتو و آسیا در مورد متعادل کردن تعهد مالی این کشورها مذاکره خواهد کرد و نحوه اجرا و پیشبرد استراتژی‌های جدید را نیز بررسی خواهد کرد. ‌ترامپ همچنین تاکید کرد که ناتو دیگر منسوخ است.آمریکا برای دفاع از متحدان خود بار سنگینی به دوش گرفته‌است.بنابراین متحدان آمریکا باید هزینه‌های نظامی خود را افزایش دهند و در غیر این‌صورت حمایت آمریکا از آنها را متوقف خواهد کرد.ترامپ درحالی‌که ناتو را منسوخ تلقی کرد، اعلام کرد «وظایف و ساختار کهنه» ناتو را برای مقابله با ‌رادیکالیسم اسلامی و بحران مهاجرت ارتقا خواهد داد و مناسبات با اسرائیل را نیز تقویت خواهد کرد.
مسکو همچنین از اظهارات ‌ترامپ درباره عادی‌سازی روابط با روسیه استقبال کرده است. روند کنونی روابط آمریکا و روسیه، واگرایی فزاینده و کاهش سطح روابط دو کشور در همه سطوح است. این در حالی است که روی کار آمدن ‌ترامپ می‌تواند آغاز روند حل اختلافات میان دو کشور باشد. ‌ترامپ در اظهارنظری غیرمنتظره، از روسیه خواسته بود که با نفوذ در ایمیل‌های هیلاری کلینتون، ایمیل‌هایی را که گفته می‌شود گم شده‌اند پیدا کند. او حتی گفته بود: «روسیه، با شما هستم. امیدوارم که بتوانید سی هزار ایمیلی را که ناپدید شده‌اند پیدا کنید. فکر می‌کنم، با این کار مورد تقدیر رسانه‌های ما قرار بگیرید.» وی این اظهارات را اندکی پس از آن عنوان کرد که روسیه از سوی دموکرات‌ها به نفوذ در ایمیل‌های کمیته ملی دموکرات‌ها برای کمک به کارزار انتخاباتی ‌ترامپ متهم شده بود.
در این میان نگاه هیلاری کلینتون نامزد دموکرات‌ها به روسیه و ناتو نسبت به رقیب جمهوریخواهش تفاوت‌های قابل‌توجهی داشت؛ کلینتون معتقد است برای ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، مسائل ژئوپلیتیک، رقابتی است که در آن اگر یک طرف برنده شود طرف مقابل حتما باید ببازد. آمریکا در برابر روسیه باید هم قاطعیت و هم بردباری نشان دهد. در عرصه‌هایی که امکان‌پذیر است باید با روسیه همکاری کنیم و در عین حال در موارد لزوم باید سایر کشورها را برای پیشگیری از سیاست‌های منفی روسیه و محدود کردن تاثیرات آنها بسیج کنیم. این یک تعادل دشوار ولی حیاتی در سیاست آمریکا در قبال روسیه است.
کلینتون می‌گفت ولادیمیر پوتین یک زورگو است که باید همواره در برابر او ایستاد چون هر آنچه را که بتواند خواهد گرفت. وزیر خارجه اسبق آمریکا بر استفاده حساب‌شده از قدرت نظامی آمریکا برای دفاع از منافع ملی کشور و تشدید تحریم‌ها با هدف افزایش هزینه‌های اقدامات تعرضی روسیه وکمک به اروپا برای کاستن از وابستگی به نفت و گاز روسیه تاکید دارد. کلینتون در مناظره‌های انتخاباتی صراحتا اعلام کرد، زمانی که وزیر خارجه بود، در مقابل روسیه ایستاد و اگر رئیس‌جمهوری شود، این رویه را ادامه خواهد داد. وی مدعی شد روسیه در حال جاسوسی از آمریکا و اعمال نفوذ در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا است و ‌ترامپ از این مساله حمایت کرده است. به گفته کلینتون، مسکو خواستار رئیس‌جمهوری در آمریکا است که عروسک روسیه باشد. وی نه تنها ناتو را منسوخ نمی‌داند بلکه بر تعمق در این نکته که اگر کشورهای اروپای مرکزی و شرقی عضو ناتو نبودند بحران اوکراین و مهار تعرض‌های بیشتر روسیه در منطقه چقدر دشوارتر می‌شد تاکید می‌کند و مفتوح ماندن درهای پیمان ناتو برای پذیرش کشورهای جدید را ضروری می‌داند. او ناتو را یکی از بهترین سرمایه‌گذاری‌هایی که آمریکا انجام داده ‌است می‌داند و اتحاد و پیمان میان آمریکا و کشورهای دیگر را منبع قدرت برای کشورش می‌پندارد و همچنین بر تقویت همکاری با ناتو و کشورهای عضو و ساختن اتحادهای جدید دراروپا، خاورمیانه و آسیا و تقویت روابط با اسرائیل و حمایت از سامانه‌های دفاعی آن تاکید می‌کند. کلام آخر اینکه انتخاب کمتر قابل پیش‌بینی ‌ترامپ، تحولات غیرقابل پیش‌بینی را در عرصه سیاست‌های داخلی و خارجی آمریکا رقم خواهد زد؛ باتوجه به رویکردهای متقابل مثبت پوتین و ‌ترامپ، احتمال تنش‌زدایی در روابط دو کشور وجود دارد اما برخی دیدگاه‌های غیر‌واقع بینانه ‌ترامپ و تبلیغاتی بودن اظهارات وی در وادی عمل با چالش‌هایی مواجه خواهد شد. اینکه آمریکا تا چه حد بتواند در عرصه درون‌گرایی گام بردارد و به سیاست‌های انزواطلبانه برگردد، محل‌تردید است؛ چرا‌که ساختارها و رسانه‌های آمریکایی و پایگاه‌های ذی نفوذ در این کشور و مجالس نمایندگان و سنا و جمهوریخواهانی که با ‌ترامپ هم‌عقیده نیستند در روند امور داخلی و خارجی تاثیرگذار خواهند بود.
باید منتظر بود و جدال میان آرزوها، ارزش‌ها و منافع را در عرصه واقعی مشاهده کرد؛ آنچه روشن است اینکه پیروزی ‌ترامپ برآیند تناقضات، تبعیض‌ها و دردهای نهفته در متن کشور مادر‌سالار سرمایه‌داری جهانی است و اقداماتش موجب بروز چالش‌های جدیدی در آمریکا خواهد شد.