«عارف باتوجه به عهد خود در قبال رای‌دهندگان به لیست امید نامزد کسب کرسی ریاست مجلس شد بنابراین هیچ‌گونه نارضایتی در آقای عارف از این بابت به چشم نمی‌خورد.»

انتخابات هیات‌رئیسه سال نخست دهمین دوره مجلس شورای اسلامی ‌11 خرداد برگزار شد و هم‌اکنون موضوع تصمیم‌گیری برای سایر ارکان مجلس همچون معاونت‌های اجرایی، نظارت و تقنین، مرکز پژوهش‌ها، دیوان محاسبات و تشکیل کمیسیون‌های تخصصی و انتخاب هیات‌رئیسه برای آنها مطرح است، بفرمایید فراکسیون امید چه نگاهی را در موضوعات یادشده دنبال می‌کند؟
ائتلاف امید با برنامه وارد دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی شد. آنچه اولویت ما‌ست، عملیاتی کردن برنامه 128‌بندی در حوزه‌های پنجگانه اقتصاد، سیاست، محیط‌زیست، فرهنگ و جامعه است بنابراین تلاش داریم کمیسیون‌های تخصصی مختلف متناسب با شرایط مورد‌نیاز برای قانونگذاری، اصلاح قوانین و نظارت بر حسن اجرای قوانین تشکیل شوند، بر همین اساس در این حوزه‌ها فعال شدیم و قصد داریم ‌کمیته‌های تخصصی فراکسیون هر چه زودتر کار خود را آغاز کنند. این کمیته‌ها متناظر با کمیسیون‌های تخصصی مجلس هستند، در واقع یک پشتوانه تخصصی فراکسیونی را با تشکیل این کمیته‌ها برای کمیسیون‌ها ایجاد می‌کنیم. طبعا توجه به بعضی از دستور‌جلسات مثل لایحه برنامه ششم توسعه در اولویت فراکسیون امید قرار دارد. ما در حوزه اقتصادی به کمک برای رونق تولید و ارتقای وضع معیشتی مردم وعده دادیم بنابراین باید هر چه زودتر برنامه‌هایی که در قالب برنامه ششم تدوین شده‌ بررسی، تصویب و وارد فاز عملیاتی شوند. لازم به یادآوری است هنگام تصویب لایحه برنامه ششم توسعه، ضرورت تطابق این برنامه‌ها با سیاست‌های اقتصاد مقاومتی مدنظر است. بر همین اساس دقت زیادی برای انطباق این برنامه‌ها با سیاست‌های ابلاغی مقام‌معظم‌‌رهبری به ویژه در حوزه اقتصادی انجام خواهیم داد. در حوزه مدیریت کمیسیون‌ها نیز از قبل به همه منتخبین و نمایندگان مردم توصیه شده بود که در انتخاب کمیسیون تخصصی خود اولویت‌های ملی را بر اولویت‌های شخصی و منطقه‌ای مقدم بدارند، اما در این زمینه معتقدم زیاد موفق نبودیم به هر حال هر نماینده باتوجه به تعهداتی که در محدوده جغرافیایی و حوزه انتخابیه خود دارد، ‌ترجیح می‌دهد کمیسیون تخصصی خود را انتخاب کند. تقریبا می‌توان گفت انتخاب کمیسیون‌ها بر مبنای نیازهای منطقه‌ای یا تخصص‌های علمی ‌و اجرایی نمایندگان انجام شده است. بر همین اساس ما مقداری دچار چالش و مشکل شدیم. ظرف یکی دو روز آینده که برای تکمیل ترکیب کمیسیون‌ها فرصت داریم، تلاش می‌کنیم یک تعدیلی در تقاضاها برای عضویت در کمیسیون‌های مختلف انجام شود، به‌خصوص آنهایی که برای عضویت در کمیسیون‌های برنامه و بودجه و محاسبات، امنیت ملی و سیاست خارجی بیشتر تقاضا دادند یک بازنگری کنند، بالاخره کمیسیون‌های دیگری هم هستند که ضرورت دارد تقویت آنها به‌طور اولویت‌دار مدنظر قرار بگیرد.
کمیسیون‌های تخصصی اولویت‌دار از نظر فراکسیون امید چه کمیسیون‌هایی هستند؟
نظر شخصی من این است که همه کمیسیون‌ها مهم هستند اما نمایندگان عضویت در کمیسیون‌هایی همچون فرهنگی، اجتماعی و شوراها را معمولا در رده‌های آخر قرار می‌دهند، حال آنکه آنها نیز باتوجه به نیازهای روز کشور جز‌و کمیسیون‌های مهم هستند. کمیسیون آموزش و تحقیقات دیگر کمیسیون اولویت‌دار ما‌‌ست که تقریبا نمایندگان در این کمیسیون خوب حضور پیدا کردند، اما متأسفانه در کمیسیون‌های «فرهنگی» و «شوراها و امور داخلی» و تاحدودی کمیسیون اجتماعی آن طور که باید استقبالی صورت نگرفت. البته همه نمایندگان، نه فقط خاصه اعضای فراکسیون امید چنین گرایشی در انتخاب کمیسیون تخصصی دارند. در کل برای عضویت در کمیسیون‌های شوراها و فرهنگی تاکنون بیشتر از سه چهار نفر متقاضی نبودند.
اما کمیسیون شوراها و امور داخلی از این حیث که سال آینده نظارت بر پنجمین دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا را به عهده دارد باید کمیسیون مهمی‌ تلقی شود.
بله، پنجمین دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در سال آینده همزمان با انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم برگزار می‌شود و نظارت بر آن انتخابات اهمیت دارد، ضمن آنکه دولت برای اصلاح قانون انتخابات لایحه‌ای را تهیه و تقدیم مجلس کرده که‌ کمیسیون اصلی رسیدگی به این لایحه کمیسیون شوراها و امور داخلی است. اهمیت این لایحه آنجاست که اصلاح قانون مربوط به همه انواع انتخابات اعم از مجلس شورای اسلامی، ریاست‌جمهوری، مجلس خبرگان رهبری و شوراهای‌اسلامی‌شهر و روستا در این لایحه تجمیع شده است بنابراین کمیسیون شوراها و امور داخلی وظیفه سنگینی را در بررسی لایحه قانون جامع انتخابات برعهده دارد، اما از وضعیت نحوه استقبال اعضای فراکسیون امید برای عضویت در این کمیسیون خیلی راضی نیستیم. البته فراکسیون هم نمی‌تواند برای اعضا‌ الزام ایجاد کند، در واقع بیشتر حالت توصیه و ارشادی دارد. امیدواریم کسانی که عضو فراکسیون امید هستند و با حمایت این مجموعه بالا آمدند مقداری اولویت‌های ملی و فراکسیونی را مقدم بدارند.
آقای عارف گفت می‌خواهد عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات شود، چرا او این کمیسیون را انتخاب کرد؟
این کمیسیون جز‌و اولویت‌های فراکسیون امید است. ضمن آنکه آقای عارف در حوزه آموزش عالی و کلا آموزش فرد توانمندی است. آقای دکتر عارف عضویت در کمیسیون آموزش و تحقیقات را اولویت اول و عضویت در کمیسیون صنایع و معادن را اولویت دوم خود انتخاب کرده است. این دو انتخاب نیز متناسب با پیشینه اجرایی و تخصصی او بوده است.
آیا آقای دکتر عارف برای ریاست کمیسیون هم اقدام می‌کند یا فقط در حد عضو می‌خواهد فعالیت کند؟
در حال بررسی و ارزیابی هستیم. باید ببینیم وضعیت وزن نیروهای اصلاح‌طلب، اصولگرا و مستقل به چه صورت می‌شود و شانس برد ما به چه صورت است، بعد می‌شود تصمیم گرفت، فعلا در حال رایزنی و ارزیابی فضا هستیم.
یعنی اگر امکان ریاست کمیسیون برای آقای عارف فراهم‌ باشد، او برای ریاست کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس اقدام می‌کند؟
احتمالش وجود دارد.
این‌‌طور شایعه بود که آقای عارف برای ریاست کمیسیون آموزش و تحقیقات اقدام نمی‌کند چون برنامه دیگری دارد، آیا این مساله صحت دارد‌؟
خیر، ‌احتمال نامزدی آ‌‌قا‌ی دکتر عارف بر‌ ریاست کمیسیون آموزش و تحقیقات وجود دارد.
برای ریاست مرکز پژوهش‌ها خیلی صحبت‌ها مطرح است، برخی خبرها بود که از آقای عارف برای پذیرش مسئولیت این مرکز دعوت شده است اما بعد تکذیب شد، اخیرا آقای کاظم جلالی خیلی استقبال کرد که آقای عارف چنین مسئولیتی را قبول کند، ماجرا از چه قرار است؟ اصلا حضور در مرکز پژوهش‌های مجلس برای آقای دکتر عارف جذابیت دارد یا خیر؟
شخصا فکر می‌کنم اگر آقای دکتر عارف به مرکز پژوهش‌های مجلس برود حتما باعث ارتقای آن مرکز می‌شود. آقای دکتر عارف یک شخصیت علمی ‌در‌ تراز جهانی و فردی آکادمیک است که می‌تواند اتصال و ارتباط گسترده‌ای با جامعه علمی ‌دانشگاهی کشور برقرار کند، البته مرکز پژوهش‌های مجلس با آقای جلالی هم خوب اداره می‌شود ولی حضور آقای عارف می‌تواند وزن آنجا را بالاتر ببرد. البته آقای دکتر جلالی با من هم که صحبتی داشت، خود او برای حضور دکتر عارف در مرکز پژوهش‌ها ابراز تمایل کرد ولی تا آنجا که می‌دانم فعلا پیشنهاد رسمی مطرح نشده، ضمن آنکه آقای دکتر عارف هم هنوز نظرش را اعلام نکرده است. در کل فرضیه‌ای است که در حد زمزمه‌ها است، خود آقای دکتر عارف اثباتی‌ یا نفی موضعگیری نداشته چون چیزی مطرح نبوده است. در مجموع به نظر می‌آید یک فضای مثبتی در مجلس وجود دارد برای اینکه آقای دکتر عارف چنین مسئولیتی را بپذیرد.
آقای دکتر عارف رسما برای ریاست مرکز پژوهش‌های مجلس اظهار تمایل نکرده اما به لحاظ شخصی انگیزه‌ای برای حضور در مرکز پژوهش‌ها دارد؟
من نمی‌توانم از انگیزه شخصی افراد سخن بگویم چون اموری شخصی و درونی ‌است‌. آقای دکتر عارف در کل خیلی تمایلی به صحبت در این باره نداشت. روز دوشنبه 17 مرداد که خبرنگاران با آقای عارف صحبت می‌کردند، دیدم‌ ‌که گفت: «چون چیزی به‌طور رسمی مطرح نشده کلا مایل به اظهارنظر نیستم.»
شما درباره هر دو طرف ماجرا صحبت کردید و گفتید نه دعوت رسمی شده و نه آقای دکتر عارف نفی و اثباتی در این باره حرفی زده است، یکی از گزینه‌هایی که مطرح می‌شود این است که چون آقای دکتر عارف بیشتر به نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم فکر می‌کند، می‌خواهد در سایر امور مسئولیت‌های کمتری به عهده بگیرد تا وقت بیشتری روی آن گزینه بگذارد، آیا این طور است؟
من هیچ اطلاعی در این زمینه ندارم.
اخیرا یک اظهارنظری آقای زیباکلام داشت و به آقای روحانی پیشنهاد داد که خود را در‌ تراز یک شخصیت ملی نگه دارد و در سال 96 کاندیدای ریاست‌جمهوری نشود تا آقای عارف یا آقای ظریف فرصت پیدا کنند‌ وارد این میدان شوند، نظر شما چیست؟ آیا آقای عارف می‌خواهد قوی در حوزه پارلمان ادامه دهد یا بهتر می‌داند، برود در همان جایگاهی که سال 92 به آن ورود کرد شانس خودش را امتحان کند؟
هیچ اطلاعی مطلقا درباره تصمیم آقای عارف برای حضور در انتخابات ریاست‌جمهوری ندارم، اما آنچه از نزدیک دیدم تمایل قوی آقای عارف برای کار جدی در مجلس شورای اسلامی است که می‌توانم این را شهادت دهم. او عزم جدی برای کار در مجلس و مجموعه فراکسیون دارد و می‌خواهد در این حوزه‌ها اثرگذار باشد. به‌خصوص آنچه دغدغه همه ما از جمله ایشان است، ارتقای وضع معیشتی مردم است. ‌در هیچ صحبتی از او ندیدم مگر اینکه یکی از محورهایی که تاکید موکد روی آن دارد‌، بحث رسیدگی به وضع معیشتی مردم و ایجاد رونق اقتصادی در کشور است. به هر حال من فکر می‌کنم او باتوجه به اینکه مدت زمان طولانی در بحث مجلس سرمایه‌گذاری و پیگیری کرد و این سرمایه‌گذاری و پیگیری نیز تاثیر خود را گذاشت، ‌اولویت اولش کار در مجلس باشد.
پشتوانه سیاسی آقای عارف الان کجاست؟ آیا این پشتوانه کل جناح اصلاحات را شامل می‌شود یا فقط بخشی از جریان اصلاح‌طلب را همراه خود دارد؟ به‌طور روشن‌تر بفرمایید در حال حاضر یعنی بعد از انتخابات هیات‌رئیسه و مشخص شدن موقعیت آقای عارف در مجلس، نگاه اعتدالی‌ها و کارگزارانی‌ها به او چگونه است؟
تصور خودم این است که او مقبولیت گسترده‌ای در مجموعه اصلاح‌طلبان دارد. انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی هم نشان داد، مجموعه ائتلافی که بین اصلاح‌طلبان در قالب شورای عالی سیاستگذاری شکل گرفت، جایگاه برجسته آقای عارف را در اردوگاه اصلاحات تایید می‌کند.‌او توانست شورای عالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان را با همه پیچیدگی‌ها و ظرایفی که داشت به خوبی مدیریت و با هم هماهنگ کنند، به‌طوری که هیچ اختلافی در مجموعه رخ نداد. نوع مدیریت آقای دکتر عارف نشان داد که او می‌تواند یک نقش‌محوری را در مجموعه اصلاح‌طلبان ایفا کند. به نظر‌ می‌آید که آقای دکتر عارف یک شخصیت مورد وفاق در مجموعه اصلاح‌طلبان است. از طرفی یک ویژگی دیگر او آن است که در سطوح عالی نظام مورد قبول است و نگاه همدلانه با رهبری دارد، بنابراین آقای عارف شخصیتی ‌بی‌بدلیل‌ در عرصه سیاست کشور برای نقش‌آفرینی در حوزه‌های مختلف چه مجلس و چه سایر مسئولیت‌های دیگر است.
با توجه به اینکه او در پارلمان است و همین رویه را در‌پیش‌ گرفته آیا کل بدنه اصلاح‌طلبی از تصمیمات او حمایت خواهد کرد؟
اصلاح‌طلبان یک ویژگی که دارند، این است که هر کدام‌شان برای خود یک مجتهد هستند. این طور نیست که یک نفر فرمانده باشد ‌و بقیه فرمانبر ‌او. این ویژگی است که جریان اصلاحات دارد. در واقع یک فضای تکثر‌‌آمیز در طیف‌های مختلف این جریان هست که شاید در هر مقطع زمانی سلایق مختلف نگاه‌های متفاوتی به موضوعات کشور داشته باشند.
احزاب مختلفی در جریان اصلاحات هستند، گرچه این احزاب با همدیگر نقاط اشتراکی دارند اما اینکه حالا بگوییم در هر زمینه‌ای یکپارچه پشت سر فردی باشند، خیلی حرف دقیقی نیست. در کل آقای عارف به لحاظ وسعت مقبولیت در جریان اصلاح‌طلبی جایگاه شایسته‌ای دارد، به‌خصوص در بحث ریاست مجلس دیدیم که اتفاق نظری روی ایشان وجود داشت. فکر می‌کنم آقای عارف مقبولیت بالایی در مجموعه اصلاحات دارد اما حالا اینکه در هر زمینه‌ای محکم پشت سر او باشند، باید یادآور شوم اصلاح‌طلبان کلا چنین ویژگی‌ ندارند که در هر موضوعی کاملا یکدست باشند.
ممکن است در یک موضوعی دیدگاه‌های مختلفی باشد ولی در نهایت اصلاح‌طلبان نشان دادند که با وجود همه تفاوت دیدگاه‌ها، آخر کار یک همگرایی کلی با هم دارند و معمولا به اتفاق نظر می‌رسند. نمونه‌های آن را هم در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 92 و انتخابات مجلس دهم شاهد بودیم.
قبل از انتخابات اعضای مختلف حزب کارگزاران موضعگیری‌ می‌کردند و می‌گفتند «آقای عارف رئیس فراکسیون اصلاح‌طلبان در مجلس شورای اسلامی می‌شود»، در واقع نگاه‌شان به تایید رئیس مجلس شدن آقای عارف نبود. الان بفرمایید نگاه آنها چطور است؟ آقای عارف هم‌اکنون رئیس فراکسیون امید است و فراکسیون امید نماد اصلاح‌طلبی در مجلس است، آیا این همراهی وجود دارد وقتی آقای عارف می‌خواهد از جانب اصلاح‌طلبان تصمیمی ‌بگیرد و آن را در مجلس دنبال کند، حمایت جریانی را پشت خود می‌بیند؟
انتخابات هیات‌رئیسه موقت فراکسیون را برگزار کردیم و در اولین فرصت نیز باید انتخابات هیات‌رئیسه دائمی ‌فراکسیون برگزار شود. آقای دکتر عارف در فرآیند انتخابات هیات‌رئیسه به صورت دموکراتیک عمل کرد و اعلام داشت اگر شخص دیگری برای ریاست فراکسیون آمادگی دارد بگوید، منتها کسی اعلام آمادگی نکرد و در یک اتفاق نظر جمعی همه او را به‌عنوان رئیس موقت فراکسیون امید انتخاب کردند. پیش‌بینی می‌کنم در انتخابات هیات‌رئیسه دائم فراکسیون هم به همین شکل پیش برویم و دوباره همه با اتفاق‌نظر به ریاست آقای دکتر عارف رای دهند. همان‌طور که اشاره شد فراکسیون امید به نوعی جریان اصلاح‌طلبی را در مجلس نمایندگی می‌کند. البته فراکسیون امید مختص اصلاح‌طلبان نیست اما وجه غالب گرایش سیاسی اعضای فراکسیون اصلاح‌طلبی است، فکر می‌کنم که پشتوانه مجموعه ائتلاف امید را که وجه غالبش اصلاح‌طلبان هستند ما پشت این فراکسیون خواهیم داشت.
وزن فراکسیون امید را باتوجه به دو وزن‌کشی که هنگام انتخاب هیات‌رئیسه موقت و ‌انتخاب اعضای هیات‌رئیسه دائم مجلس انجام شد، چند نفر ارزیابی می‌کنید؟
طبق اساسنامه منتخبان فهرست ائتلاف امید را عضو فراکسیون می‌دانیم، بر همین اساس بالای 140 نفر عضو این فراکسیون محسوب می‌شوند ولو اینکه در انتخابات هیات‌رئیسه به آقای دکتر عارف رای نداده باشند اما این رای ندادن از نظر فراکسیون به معنای خروج از مجموعه نیست. تلاش داریم فهرست جامع را داشته باشیم و حتی در فراکسیون ‌راه سایر نمایندگان باز باشد، یعنی نمایندگان دیگری که اساسنامه را بپذیرند، می‌توانند عضو فراکسیون امید شوند. فکر می‌کنم مقطع انتخاب رئیس و هیات‌رئیسه خیلی با هیجان و شتابزدگی و سرعت همراه بود، شاید هنوز نیروها خودشان را پیدا نکرده بودند. تحلیل خودم در مجموع مثبت است. خود دکتر لاریجانی و آقای نعمتی را عضو فراکسیون امید می‌دانیم چون در زمان انتخابات عضو فهرست ائتلاف امید بودند. در مجموع خروجی فراکسیون در انتخابات هیات‌رئیسه خوب و در یک حالت متعادل بود. پیش‌بینی می‌کنیم در آینده مقداری فضا با‌ثبات‌تر شود و باز هم قابل پیش‌بینی است که بالای 140 نفر عضو داشته باشیم.
با توجه به شرایط موجود، این احتمال وجود دارد که آقای عارف بخواهد وارد انتخابات‌ریاست‌جمهوری‌شود؟ اصلاح‌طلبان بین تداوم همراهی با آقای روحانی و حمایت از آقای عارف کدام یک را انتخاب می‌کنند؟
چون اساسا این موضوع مطرح نشده است نباید به آن دامن زد، من هیچ گونه اظهارنظری ‌را درباره این موضوع‌ درست نمی‌دانم.
آقای عارف بعد از آنکه نتیجه انتخابات هیات‌رئیسه موقت مشخص شد، نظرش چه بود؛ فکر می‌کرد خوب شد برای کسب کرسی ریاست مجلس اعلام آمادگی کرد یا بهتر بود نمی‌آمد؟
آقای دکتر عارف کاملا از اقدام خود اظهار رضایت دارد، باتوجه به عهدی که با رای‌دهندگان به ائتلاف امید داشت، تصمیم به نامزدی در انتخابات هیات‌رئیسه مجلس گرفت، او معتقد است به عهد خود در قبال رای‌دهندگان وفا کرد بنابراین هیچ گونه نارضایتی در آقای عارف از این بابت به چشم نمی‌خورد.