آمدن‌ ترامپ باعث می‌شود اگر ما دو ظرفیت دیپلماسی و مقاومت را داشته باشیم از این به بعد آقای روحانی ظرفیت مقاومت را جدی‌تر باور و دنبال کند

دونالد‌ ترامپ بالاخره بعد از یک رقابت سخت با هیلاری کلینتون به قدرت رسید، خیلی‌ها انتظار قدرت پیدا کردن چنین شخصی را در آمریکا نداشتند اما او تا مدتی دیگر به‌عنوان نفر اول آمریکا زمام امور را به دست می‌گیرد. آنچه امروز می‌تواند محل بحث و تحلیل باشد این است که آیا روی کار آمدن‌ ترامپ تاثیری بر معادلات انتخابات ریاست‌جمهوری سال 96 در ایران می‌گذارد؟
معتقدم ریاست‌جمهوری‌ ترامپ در آمریکا اثری وحدت‌گرا و وحدت‌بخش بر سیاست داخلی ایران خواهد داشت. به عبارت دیگر از این پس ایرانی‌ها به سمت وحدت حرکت می‌کنند. ترامپ و کسانی که قرار است او را در کابینه آینده دولت آمریکا همراهی کنند. یک سری موارد تهدیدآمیز را علیه جمهوری اسلامی مطرح می‌کنند. به‌طور مشخص و طبیعی در مقابل چنین تهدیداتی گرایش در ایران به سمت وحدت بیشتر می‌شود. در واقع سیاسیون ایران افراط را کنار می‌گذارند و سعی می‌کنند رفتار و رویکرد وحدت‌گرایانه‌ای را در پیش گیرند. البته در توانایی عملی‌ ترامپ و دولت او اصلا نباید اغراق کرد. دولت کنونی آمریکا نه به اندازه دولت 2001 بوش پسر قوی است و نه دولت ایران قدرت کنونی‌اش قابل مقایسه با قدرت آن زمان است. امروز جمهوری اسلامی ایران یکی از قدرت‌های عمده در دنیا محسوب می‌شود که برنامه‌های عملی ضدتروریستی او در منطقه قابل دفاع‌تر از حتی آمریکا و متحدان منطقه‌ای دولت واشنگتن است ولی در مقابل آمریکا کشوری است که به ادعای خود‌ ترامپ مشکلات داخلی‌اش افزایش یافته، حال آنکه ایران قدرتمندتر شده است. معتقدم در چنین شرایطی اولویت‌های آمریکا نیز خیلی متعدد است که شاید تمرکز بر ایران جزو آن اولویت‌ها قرار نگیرد. زمانی که جامعه جهانی برای مقابله با آشوبگری‌های احتمالی دولت آینده آمریکا دارد ایفای نقش می‌کند، جمهوری اسلامی ایران نیز کشوری است که در اولویت توجه و تمرکز دولت آینده آمریکا قرار نمی‌گیرد.
با آمدن‌ ترامپ اولویت انتخابات ریاست‌جمهوری ایران در سال 96 چه خواهد بود، سال 92 شاهد بودیم که سیاست خارجی دو قطب رقابت را تشکیل داد و سعید جلیلی و حسن روحانی دو طرف ماجرا بودند، روحانی گفت باید برویم با کدخدا توافق کنیم اما سعید جلیلی بر مقاومت و رفتار سخت مقابل آمریکا تاکید داشت. به‌نظر شما در رقابت سیاسی پیش رو چه اتفاقی می‌افتد، دوگانه انتخاباتی بر سر چه موضوعی شکل می‌گیرد؟
معتقدم امنیت موضوع انتخابات سال 96 ایران نخواهد بود، بلکه اساس مباحث روی توسعه و کارآمدی شکل می‌گیرد. اگر آقای روحانی در این زمینه کارآمد نشان بدهد شانس اصلی را دارد اما اگر موفق به این کار نشود از دل هواداران خودش هم رقبایی جلوی او به میدان می‌آیند.
به نظر شما آقای روحانی تمایل داشت هیلاری کلینتون رئیس‌جمهور شود یا‌ ترامپ؟
از آنجا که هیلاری کلینتون دیدگاه‌های همسوتری درباره اجرای برجام داشت دولت آقای روحانی علاقه مند بود او رئیس‌جمهور آینده آمریکا شود. معتقدم ضربه‌ای که دموکرات‌ها به برجام زدند، پاره‌کردن برجام توسط‌ ترامپ به آن اندازه اثرگذار نیست. آقای اوباما و جان کری واقعا به برجام ضربه زدند و این واقعیتی غیرقابل انکار است.
یک تحلیلی وجود دارد و آن اینکه آقای روحانی بیشتر حساب کرده بود خانم هیلاری کلینتون بر مسند ریاست‌جمهوری آمریکا بنشیند تا گشایش‌های مالی ایران را از طریق سیاست خارجی در طول 4 سال آینده به ثمر بنشاند اما‌ ترامپ 4 سال زمان دارد که تمام دستاوردها و مقدمه‌چینی‌های روحانی برای رسیدن به رونق اقتصادی را به چالش بکشد، حال آنکه روحانی برای این مقدمات و زمینه‌چینی‌ها هزینه‌های زیادی را در مقابل منتقدان متحمل شد، نظر شما چیست؟
معتقدم همان‌طور که آقای احمدی‌نژاد نتوانست قطعنامه‌های سازمان ملل را پاره کند، آقای‌ ترامپ هم نمی‌تواند برجام را پاره کند چون همان طور که قطعنامه‌های سازمان ملل اثر خود را گذاشتند، برجام نیز اثر خود را گذاشته است. آقای‌ ترامپ مجبور خواهد بود با یک دید واقع‌گرایانه برجام را بررسی کند چون می‌داند هر اقدام بدون تاملی هزینه‌های هنگفتی برایش خواهد داشت، بنابراین واقع‌گرایی را در دستورکار خودش قرار می‌دهد.
اینکه‌ ترامپ رئیس‌جمهور منتخب آمریکا شد، به نظر شما آقای روحانی از پیگیری مشی گذشته خود که می‌گفت باید برویم با کدخدا ببندیم ناامید شد؟
بعید می‌دانم. چون آقای روحانی بخشی از سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را مدیریت می‌کند. بخش کلان سیاست خارجی در شورای عالی امنیت‌‌ملی زیر نظر مقام معظم رهبری تصمیم‌گیری می‌شود که دولت آقای روحانی نیز باید ذیل آن تصمیمات عمل کند. معتقدم آمدن‌ ترامپ باعث می‌شود اگر ما دو ظرفیت دیپلماسی و مقاومت را داشته باشیم، از این به بعد آقای روحانی ظرفیت مقاومت را جدی‌تر باور و دنبال کند.
ظریف و کری هر از گاهی با هم صحبت می‌کردند و اگر دیدگاهی دو کشور نسبت به هم داشتند به صورت مستقیم منتقل می‌شد، دستگاه‌های سیاست خارجی ایران و آمریکا در زمان دولت‌ ترامپ چه رویکردی را در قبال هم پیش گیرند؟
بعد از صحبت‌های تیرماه امسال مقام‌معظم‌رهبری عملا وزرای خارجه ایران و آمریکا نشست دو‌جانبه نداشتند. در آن سخنرانی مقام‌معظم‌رهبری گفتند که باید از مقامات آمریکایی فاصله گرفت چون عهدشکن هستند. در آینده معتقدم اگر کسی مثل جان بولتن وزیر‌خارجه آمریکا شود دوباره ما بازگشت به دوره عدم مذاکره میان دو وزارت‌خارجه ایران و آمریکا را شاهد خواهیم بود و دیگر وزرای خارجه دو کشور با هم نشست دوجانبه‌ای ترتیب نمی‌دهند.
دور شدن دو وزارت‌خارجه ایران و آمریکا از یکدیگر را خوب می‌دانید یا بد؟
مذاکرات ایران و آمریکا واقعا کمکی به رفع مشکلات نکرد. آقای جان کری به هیچ وجه نتوانست در مقابل ساختار ضدایرانی آمریکا موضعی را اتخاذ کند و عملا نشست‌های او با ظریف نتیجه لازم را نداشت. اگر آمریکا، اروپا و دیگر کشورهای دنیا را به‌عنوان هدف اجرای برجام درنظر بگیریم و ایران در اروپا و حوزه دیگر کشورهای دنیا اجرای برجام را پیش برد اما هیچ‌گاه آمریکایی‌ها حاضر نخواهند شد به تعهدات خودشان عمل کنند و این واقعیت در گزارش‌های سه‌ماهه وزرات امور خارجه کاملا مشهود است.
برخی می‌گویند آمدن‌ ترامپ باعث نگرانی اصلاح‌طلبان شد چراکه راه برگشت آنها را به‌قدرت سخت کرد و در عوض اصولگرایان امیدوار شدند چون در بازگشت به قدرت راه را هموارتر از گذشته می‌بینند و می‌توانند با اتخاذ ادبیات مقتدرانه در حوزه سیاست خارجی به ویژه در حوزه استکبارستیزی نظر مساعد افکارعمومی را به سوی خود جلب کنند، نظر شما چیست؟
معتقدم آن بخش از اصلاح‌طلبانی که می‌خواستند موضع رابطه با آمریکا را پیش ببرند قطعا اینها سرخورده شدند، در مقابل، آن دسته از اصولگرایان که فکر می‌کنند به استناد آمدن‌ ترامپ یک موضع تقابلی را نسبت به دولت شکل می‌دهند و پیروز می‌شوند اشتباه می‌کنند. بهترین رویکرد آن است ما در قالب وحدت‌گرایی عمل کنیم.
الان زمینه وحدت‌گرایی را در کشور می‌بینید؟
معتقدم طیف تند جریان‌های چپ و راست مسیر خود را می‌روند اما جریان وحدت‌گرا در ایران تقویت می‌شود.
یعنی جریان اعتدال تقویت می‌شود؟
خیر، وحدت فقط اعتدال نیست. جریان‌هایی که توجه و هوشیاری در مقابل تهدیدهای خارجی را به تمرکز بر اختلافات داخلی ارجح می‌دانند از این به بعد می‌کوشند با وحدت‌گرایی مقابل آمریکا عمل کنند.
به‌طور روشن و مصداقی بفرمایید چه جریان‌هایی به یکدیگر نزدیک می‌شوند؟
چپ و راست‌های ارزشی در این قالب عمل می‌کنند. اگر‌ ترامپ رویکرد تهدیدآمیز را در قبال ایران دنبال کند، چپ‌ها و راست‌های اصیل رویه وحدت‌گرایی را پیش می‌گیرند و آن را تقویت می‌کنند.
آقای روحانی در شش ماه مانده به انتخابات ریاست‌جمهوری چه رویه‌ای را دنبال خواهد کرد؟
معتقدم آقای روحانی با مجلس و شورای عالی امنیت ملی سیاست‌های متوازن‌تر و هماهنگ‌تری را در قبال مسائل مربوط به آمریکا پیش می‌برد.