از زمانی که برجام نهایی شد و وزرای خارجه 1+5 به همراه آقای دکتر محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه کشور ما کنار هم ایستادند و بیانیه مشترک آنها قرائت شد دوقطبی فضای سیاسی کشور بر سر این موضوع که از مدت‌ها پیش شکل گرفته بود بیشتر خود را نشان داد، با این وجود عده‌ای سعی داشتند نگاه خود را در قالب موضع کارشناسی بیان کنند و مزایا و معایب را در کنار هم ببینند اما از شبی که گزارش کمیسیون ویژه بررسی برجام‌نهایی و برای قرائت در صحن به هیات‌رئیسه مجلس شورای اسلامی تحویل شد، فضای دوقطبی موافقان و مخالفان برجام در نهاد قانونگذاری با سرعت تصاعدی شدت یافت و تداوم این سیر تشدیدی در زمان رای‌گیری برای‌دو فوریتی شدن طرح برجام و سپس ‌رای‌گیری برای کلیات طرح بیشتر ظهور و بروز پیدا کرد، شما ریشه‌های این اتفاق را در چه می‌دانید؟
فکر می‌کنم از 20 ماه قبل که توافق ژنو میان ایران و 1+5 حاصل شد مقداری البته به صورت نهفته اختلاف دیدگاه وجود داشت و آرام آرام این اختلاف دیدگاه‌ها هرچه جلو‌تر آمد خود را نشان داد چون مطالعات طرفین بیشتر شد ضمن آنکه توافق هسته‌ای بر فضای سیاسی-انتخاباتی کشور سایه افکند. اگر نگاه کنیم دو اردوگاه انتخاباتی دو موضع متفاوت را اخذ کردند و در هیچ یک از این دو اردوگاه کسی خارج از دید اردوگاهی اظهارنظر نکرد. دو فراکسیون اصولگرایان و رهروان نیز در همین قالب رفتار کردند. این روند تا تشکیل کمیسیون ویژه ادامه یافت. به نظرم اولین اشتباه تشکیل کمیسیون ویژه بررسی برجام بود چون کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس از 20 ماه پیش و حتی قبل از توافق ژنو اوضاع مذاکرات هسته‌ای را رصد می‌کرد، حتی در دوره‌های قبل مجلس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی پیگیر مذاکرات بود. جلسات بسیار زیادی در حدود 100 جلسه در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نهم در موضوع مذاکرات هسته‌ای تشکیل شد. می‌توان گفت در یک سال گذشته تقریبا 80 درصد جلسات کمیسیون به بررسی این موضوع اختصاص داشت اما کمیسیون ویژه به هر ترتیب تشکیل شد اما در تشکیل آن غفلت‌هایی صورت گرفت. کمیسیون ویژه بررسی برجام باید ترکیبی از تخصص‌های مختلف می‌بود اما نتوانست این تخصص‌ها را در خود جای دهد و جریان‌های سیاسی جایگزین تخصص‌ها شدند و این آفتی برای کار کمیسیون بود که می‌خواست کار ویژه و تخصصی را در حوزه بررسی برجام انجام دهد، به همین علت دچار سیاست گرایی شد و این مساله خودش را آرام آرام در روند کارها، نوع دعوت‌ها، پخش تلویزیونی، انجام مصاحبه‌ها و گفت‌وگوها نشان داد اما چون براساس مبنا و برنامه کارها جلو می‌رفت خیلی نمایان نشد، به عبارت دیگر اختلاف دیدگاه‌ها، نظرات و انتقادها در کمیسیون برجام همچون اختلافات سایر کمیسیون‌های مجلس وجود داشت اما چون به یک مبنای کاری رسیده بودیم پیش رفتیم، من و آقایان نقوی‌حسینی و وحید احمدی به‌عنوان اعضای کمیته سیاسی، آقایان ابراهیم کارخانه‌ای، حجت‌الاسلام نبویان، حجت‌الاسلام ابوترابی‌فرد، محمدمهدی زاهدی، علیرضا زاکانی و حسین نجابت به‌عنوان اعضای کمیته فنی هسته‌ای، من و آقایان علاء‌الدین بروجردی، اسماعیل کوثری و منصور حقیقت‌پور به‌عنوان اعضای کمیته دفاعی- امنیتی، آقایان غلامرضا تاجگردون، مهرداد بذرپاش، مسعود پزشکیان، حسین نجابت و علیرضا زاکانی به‌عنوان اعضای کمیته اقتصادی‌ و آقایان وحید احمدی، حسین نجابت، علیرضا زاکانی و حجت‌الاسلام ابوترابی‌فرد به‌عنوان اعضای کمیته حقوقی این کمیسیون انتخاب شدند. قرار این بود که کمیته‌های پنج‌گانه موضوعات را به صورت دقیق‌تر بررسی کنند و بعد گزارش خود را به کمیسیون دهند تا بعد از طرح پیشنهادات به رای کمیسیون گذاشته و در جمع‌بندی نهایی درج و منتشر شود. طبق روال یادشده کمیته دفاعی گزارش خود را آماده کرد اما یک روز آقای کوثری در نشست کمیته حضور نداشت و سه نفر دیگر یعنی من، آقای بروجردی و آقای حقیقت‌پور تصمیم گرفتیم ‌ تغییری در متن بد‌هیم اما آقای کوثری این تغییر را نپذیرفت. مجددا بررسی و متن را اصلاح کردیم تا متن گزارش تایید آقای کوثری را هم داشته باشد و سپس گزارش را به کمیسیون ارائه دادیم یا آقای نقوی حسینی در کمیته سیاسی یک دیدگاه‌هایی را در بخش تهدیدها و پیشنهادات مطرح و به گزارش کمیته اضافه کرد، زمانی هم که من داشتم متن گزارش کمیته سیاسی را قرائت می‌کردم یک بند که به ذهنم آمده بود را در قالب پیشنهاد مطرح کردم و گفتم «این نظر شخصی من است و با آقای نقوی حسینی مشورت نکردم بنابراین در متن گزارش آن را ننوشتم اما می‌تواند این هم مطرح باشد.» یعنی این قدر سعی کردم موارد را رعایت کنم. کمیته‌های حقوقی، اقتصادی و فنی نیز گزارش خود را قرائت کردند. بعد قرار شد پیشنهادها داده شود مثل همه کمیسیون‌ها‌رای گیری و سپس جمع‌بندی شود اما این اتفاق به یک‌باره نیفتاد و سه‌شنبه ‌7مهر روند کاری کمیسیون ویژه برجام تغییر کرد. قرار شد صبح چهارشنبه ‌8 مهر جلسه باشد اما به دلیل برخی ناهماهنگی‌ها جلسه تشکیل نشد. بعد‌از‌ظهر هم یک تعدادی نبودند و تعداد اعضا به حد نصاب نرسید و صبح روز شنبه 11 مهر وقتی وارد کمیسیون شدیم، یک متنی را به ما دادند وگفتند: «این پیش‌نویس گزارش نهایی است» که ما به این کار اعتراض کردیم چون طبق آیین نامه کمیسیون ویژه نبود. آقای زاکانی گفت: «اگر گزارشات کمیته‌ها را به مردم ارائه می‌دادیم خنده‌شان می‌گرفت». این یک توهین به کار همه کمیته‌ها بود. همان زمان آقای پزشکیان خواست از جلسه خارج شود ما نگذاشتیم. البته یادآور می‌شوم که روز سه شنبه 7 مهر هم آقای ابوترابی به تغییر روند کار کمیسیون ویژه اعتراض داشت و می‌خواست خارج شود اما نگذاشتیم و او هم خودش بزرگواری کرد، در کل تا آن زمان نگذاشتیم جلسه کمیسیون به هم بریزد، من نقش بارزی را درجلسه روز سه شنبه ایفا کردم تا جلسه به هم نخورد، چون خواستم همه دوستان در جلسه باشند.
حتی گفتم «همه با هم وارد کمیسیون شدیم همه با هم گزارش تهیه خواهیم کرد و بعد خداحافظی می‌کنیم.» صبح چهار‌شنبه جلسه گذاشته نشد. بعد از ظهر هم عده‌ای به حوزه‌های انتخابیه رفتند، شنبه صبح که گزارش جدید آمد طبیعی بود که با واکنش همراه باشد چون قرارمان این نبود، حداقل خود من که نگذاشتم جلسه روز سه‌شنبه به هم بخورد. تفکرم بر این بود که براساس یک روند درست جلو می‌رویم اما پیش‌نویسی آوردند که گفتند «گزارش کمیته‌ها خنده دار بوده ما دادیم به یکسری دانشجو این گزارش را نوشتند.»
به نظر می‌آمد اصرار به این داشتند که گزارش کمیسیون همین باشد. ما تا ساعت 11 روز شنبه صبر کردیم تا بگذارند گزارش کمیته‌ها خوانده شود و رای بگیرند، حتی پیشنهاد من این بود که بگذارید رای‌گیری شود و بعد که گزارش کمیته رای نیاورد همین مباحث در قالب پیشنهاد جدید جایگزین شود اما نپذیرفتند. در یک لحظه‌ای که من، آقای حقیقت‌‌پور و پزشکیان در کمیسیون نبودیم رای گیری کردند که همین گزارش در صحن علنی مجلس خوانده شود وقتی من برگشتم دیدم همان پیش نویس آماده شده که آقای زاکانی می‌گفت چند دانشجو آن را نوشتند، در حال خوانده شدن است. گفتم «چرا این کار را کردید؟ اگر قرار است خلاف روال آیین نامه کمیسیون کاری انجام شود باید ‌دو سوم رای می‌داشت». در مجلس هم همین است هر‌گاه خلاف آیین نامه می‌خواهد عمل شود ‌دو سوم رای می‌خواهد که آنها ‌دو سوم رای را نداشتند. بنابراین من اعتراضم این بود که از روال خارج نشویم حالا که قرار است همین گزارش خوانده شود طبق روال آیین نامه کمیسیون انجام شود .حتی گفتم؛ «شما هشت نفر هستید و ما هفت نفر، طبیعتا در همین ‌ رای‌گیری‌ها نظر شما تأمین می‌شود بنابراین بگذارید روند قانونی‌اش طی شود و مساله‌ای پیش نیاید.» بارها تکرار کردم که «این روند معقول و منطقی‌تر است شما اکثریت را دارید» اما نپذیرفتند. چطور می‌شود که ما با سال‌ها سابقه فعالیت در حوزه دفاعی و شناخت از حوزه‌های امنیتی و سیاسی نتوانستیم یک گزارش بنویسیم حال آنکه در جلسات حضور و با مسئولان ارتباط داشتیم اما کسانی که در جلسات حاضر نبودند و با مسئولان ارتباط نداشتند بهتر گزارش نوشتند؟ این مساله منطقی به نظر نمی‌رسد. ما در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس حداقل 5/3 سال مذاکرات را تعقیب می‌کردیم حالا اگر ما می‌نشستیم و اعتراض نمی‌کردیم معنایش مشروعیت بخشیدن به گزارشی بود که خلاف آیین نامه کمیسیون ویژه تدوین شد؟ بنابراین جلسه را ترک کردیم و گفتیم تا مادامی‌که روال کار کمیسیون به روند اجرای آیین نامه بر‌نگردد در جلسات شرکت نمی‌کنیم چون در غیر این صورت نمی‌توانستیم پاسخگوی مردم باشیم. وقتی ما جلسه را ترک کردیم گزارش را رای‌گیری کردند و در صحن علنی مجلس نیز قرائت شد. بنابراین اختلافات از همان ابتدا‌ که تشکیل کمیسیون ویژه بررسی برجام آغاز شد؟ نهایتا پنج نفر بیانیه دادیم و گفتیم برجام بینابین است نقاط «مثبت و منفی» و «قوت و ضعف» دارد باید نقاط قوت را به‌عنوان فرصت استفاده کرد و نقاط ضعفش را به‌عنوان تهدید شناخت و مدیریت کرد ‌تا جلوی نفوذ دشمن گرفته شود اما اینکه بگویم صرف سیاه یا صرف سفید است انصاف در این نیست.
گزارش کمیسیون ویژه بررسی برجام به صحن علنی مجلس شورای اسلامی آمد و روز یکشنبه 12 مهر قرائت شد. یکسری اتفاقات همان موقع رخ داد یک طرحی با قید دو فوریت و به امضای 75 نماینده در دستورکار مجلس قرار گرفت و آقای لاریجانی گفت این طرح حاصل توافق فراکسیون‌های اصولگرایان و رهروان ولایت مجلس است حال آنکه فقط اعضای فراکسیون رهروان پای طرح را امضا کرده بودند. دو فوریت طرح «اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام» به رای گذاشته شد اما فقط یک فوریتش رای آورد.
در همین رابطه آقای حقیقت‌پور نایب رئیس کمیسیون ویژه برجام می‌گفت هنگام نهایی شدن این طرح در حضور آقای لاریجانی چهارنفر از فراکسیون اصولگرایان (آقایان زارعی، توکلی، بذرپاش و زاکانی) هم حضور داشتند حتی آقایان جلالی و زاکانی نیز به شورای عالی امنیت ملی رفتند و هماهنگی لازم با آن شورا انجام شده بود اما چرا اعضای فراکسیون اصولگرایان بررسی دو دوفوریتی طرح را نپذیرفتند و در کلیات هم حاضر نشدند که ‌رای دهند و رای مخالف دادند؟
یک گفت‌وگویی انجام شد و دو طرف به ائتلافی رسیده بودند از آنجا که آقای زاکانی و هم طیفی‌های او احتمال می‌دادند هیات‌رئیسه مجلس دخالت و در نحوه تدوین گزارش اعمال نظارت کند گفتند تا گزارش کمیسیون ویژه برجام در صحن قرائت نشود طرح دو‌فوریتی را امضا نمی‌کنند. این اتفاق افتاد و گزارش در صحن مجلس قرائت شد اما آنها همچنان در رای گیری موافق عمل نکردند و میزان رای نشان می‌دهد که آنها به 2 فوریت رای مثبت ندادند و رای منفی دادند. اسامی‌ درج شده در قسمت مخالفان هم این مساله را تایید می‌کند. به نظر می‌رسد این اتفاق هم مثبت و هم منفی بود. منفی از این بابت که وقتی ائتلافی شکل می‌گیرد و قول و قراری گذاشته می‌شود باید طرفین به آن متعهد بمانند اما این اتفاق نیفتاد. اتفاق خوبش این است که اگر دو فوریت طرح رای می‌آورد ممکن بود در همین گفت‌وگوها طرح دو‌فوریتی به کمیسیون ویژه بررسی برجام ارجاع شود حال آنکه کمیسیون ویژه بررسی برجام به محض قرائت گزارش کارش خاتمه پیدا کرده بود پس یک کار غیرقانونی رخ می‌داد؛ فارغ از خلاف‌آیین‌نامه بودن چنین ارجاعی، معلوم نبود خروجی کار چه باشد. بالطبع مشابه همین گزارشی می‌شد که در صحن علنی قرار شد یا آنکه هفته‌ها طول می‌کشید تا خارج از نظر کمیسیون ویژه اعلام شود. در مجموع معتقدم خوب شد دو فوریت طرح رای نیاورد و طرح «اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام» به کمیسیون اصلی خودش یعنی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ارجاع شد.
اما وقتی دو فوریت طرح هم رای می‌آورد باز می‌توانست طرح در اختیار کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس قرار بگیرد؟
خیر. نمی‌دادند. نظر نیروهای ائتلافی و مسائل پشت پرده بر این قرار گرفته بود که طرح به کمیسیون برجام ارجاع شود. یعنی وقتی ائتلاف کرده بودند و رای داده بودند روی این هم اجماع می‌شد که طرح به کمیسیون برجام برود که این کار غیرقانونی بود.
یعنی توافق شده بود که اگر دو‌فوریتی بودن طرح رای آورد کمیسیون ویژه بررسی برجام به‌عنوان کمیسیون اصلی راجع به آن نظر دهد ولی چون اعضای فراکسیون اصولگرایان خلف وعده کردند هیات‌رئیسه و آقای لاریجانی تصمیم گرفتند ‌طرح را به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی بفرستند.
حالا نمی‌توانم این را به صراحت بگویم.
ولی چنین اتفاقی افتاد؟
می‌گویم چنین اتفاقی می‌افتاد. اگر دو فوریت رای می‌آورد آقای لاریجانی را مجاب می‌کردند که اجازه دهد فعالیت کمیسیون برجام ادامه پیدا کند که یک اقدام غیرقانونی شکل می‌گرفت. شاید آقای لاریجانی زیر بار این قضیه نمی‌رفت ولی شاید هم می‌رفت. یعنی مثل الان خیلی قرص و محکم نمی‌ایستاد که طرح یک فوریتی به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ارجاع شود. به عبارت دیگر اگر آقای لاریجانی می‌دید که آنها دارند براساس توافق عمل می‌کنند دیگر سعی نمی‌کرد اختلافی را ایجاد کند اما وقتی خلف وعده را دید و احساس کرد بالاخره رو‌دست خورده، طبیعتا دیگر اجازه نداد اشتباه رخ دهد. در واقع آقای لاریجانی احساس کرد اختلاف هفت و هشت در کمیسیون ویژه بررسی برجام جدی است و ممکن است اختلاف باعث شود هفته‌ها بررسی طرح اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام طول بکشد و به زمان 26 مهر نرسد. ضمن آنکه در هنگام انتخاب اعضای کمیسیون ویژه بررسی برجام نیز همین خلف وعده رخ داد. نمایندگان فراکسیون اصولگرایان 160 تا 176 رای آوردند ولی رهروانی‌ها همه 117 تا 129 رای کسب کردند.
این نشان می‌دهد که رهروانی‌ها به گزینه‌های فراکسیون اصولگرایان رای دادند ولی آنها به رهروانی‌ها رای ندادند.
در مجموع نگاه و سعی آقای لاریجانی این بود که طرح اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام با وحدت شکل بگیرد و نمی‌خواست یک شکاف در مجلس رخ دهد ولی این اتفاق افتاد. البته همانطور که گفته شد محاسن و معایبی هم داشت.
وقتی طرح اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام قید یک فوریت گرفت به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی برای رسیدگی ارجاع شد و این کمیسیون نیز سریع کلیات و جزئیات‌ طرح را تصویب کرد و آن را تحویل هیات‌رئیسه داد که در دستورکار نخست روز یکشنبه 19 مهر صحن علنی مجلس قرار گرفت، طرح‌های یک‌فوریتی و دو‌فوریتی زیادی تاکنون در دستورکار مجلس قرار گرفته است که به نوبه خود حساس بودند.
همواره در یک جو عادی مخالفان و موافقان و نماینده دولت صحبت می‌کنند و بعد از پایان اظهارات آنها درباره کلیات طرح رای‌گیری می‌شود و هر کسی براساس دیدگاهی که دارد تبلیغ هم می‌کند. موافقان عدد چهار و مخالفان عدد 2 را نشان می‌دهند اما فضای جلسه روز یکشنبه خیلی ملتهب بود؛ از پیامک‌های تهدیدآمیز تا مورد تهدید قرار گرفتن موافقان طرح به رد صلاحیت شدن در انتخابات مجلس و تهدید به مرگ شدن آقایان ظریف و صالحی سخن به میان آمد، چرا فضای مجلس از حالت بررسی کارشناسی یک طرح فاصله گرفت؟
جایی که منافع ملی باشد اختلاف نظرها و دیدگاه‌ها به‌گونه‌ای است که مشورت و گفت‌وگو می‌شود. سپس یکی موافق و یکی مخالف رای می‌دهد. این مربوط به یک فضایی است که همه فکر کنند در یک کشتی هستند. بنابراین احساس در یک کشتی بودن موجب می‌شود که رویکرد رفاقتی خودش را نشان دهد چون برای همه منافع ملی مهم است، بنابراین تلاش می‌کنند اخلاق تحت الشعاع اختلافات سیاسی قرار نگیرد. در واقع همان برادری، دوستی و صفایی که در جبهه‌ها سراغ داشتیم اتفاق می‌افتد. در انجام عملیات‌ها اختلاف نظر داشتیم اما در کنار هم بودیم. در نماز به هم اقتدا می‌کردیم اما وقتی سیاست اخلاق را تحت الشعاع قرار داد جدال سیاسی به وجود می‌آید.
واقع قضیه آن است که مصاف انتخاباتی روز ‌7 اسفند را روز یکشنبه 19 مهر به صحن علنی مجلس شورای اسلامی آوردیم. در این شرایط متأسفانه در بین جدال‌های سیاسی، اخلاق له و خرد شد. اخلاق در نظام ما متفاوت از سایر حکومت‌های دنیا است. در سایر حکومت‌های دنیا شا‌کله ساختار حکومت را احزاب شکل می‌دهند بدیهی است که یک روندی دارد اما در اینجا ما چارچوب‌هایمان اخلاقی است و در یک نظام ارزشی تعریف شده است.
متأسفانه ما حتی بازی‌های سیاسی را هم بلد نیستیم. دراتفاقی که روز یکشنبه افتاد چارچوب‌های اخلاقی فرو‌ریخت و سیاست چهره خود را نشان داد البته نه آن چهره سیاسی که در یک نظام ارزشی تعریف می‌شود؛ سیاستی که در یک نظام غیرارزشی یا غیرچارچوب دار است رخ داد.
برای مخالفان برجام آن طور اعتراض کردن‌ها آیا وجهه بدی نداشت؟ بهتر نبود که در قالب قواعد دموکراسی رفتار می‌کردند؟ آیا کسانی که مخالف اجرای برجام بودند به هدف‌شان رسیدند؟
این را باید جامعه قضاوت کند. جامعه غیر‌اخلاقیات را بر‌نمی‌تابد، هر گروهی که باشد. چه این طرف و چه آن طرف، به میزان سهمی‌که داشتند به نظرم آسیب دیدند. نمی‌توان گفت سهم یک طرف 100 درصد بود و طرف دیگر هیچ سهمی ‌نداشت. اما اختلاف بین این سهم‌ها فاحش بود. مردم چون تعقیب و رصد می‌کردند به همان میزان ‌یک طرف سهم‌شان از آن رویگردان می‌شوند.
در جریان رفتار آقای حسینیان با آقای صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی‌ بودید؟ می‌گویند او شوخی کرده است اما واکنشی که آقای صالحی نشان داد حکایت از آن نمی‌کرد که آقای حسینیان شوخی کرده باشد‌. آقای عراقچی گفته خیلی جدی این تهدید انجام شد‌. گویا تهدیدهای دیگری هم بوده، پیامک‌های تهدیدی که برای نمایندگان می‌آمد آیا در قالب جوک و لطیفه بود یا واقعا جدی به نظر می‌رسید؟
حداقل در 20 ماه گذشته گاهی رفتارهایی را شاهد بودیم که نه تنها منصفانه نبود بلکه غیرمبنایی و غیرارزشی بود. صحنه‌ای را شاهد بودم که به آقای ظریف گفتند «تو مأموریت داری جمهوری اسلامی را ساقط کنی.» بعد از مدتی مقام معظم رهبری، آقای ظریف را به‌عنوان امین نظام توصیف کردند. پس این بحث‌ها فقط در جلسه روز یکشنبه رخ نداد، در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس خیلی شاهد این گونه صحنه‌ها بودیم که صحنه‌های قشنگی نبود.
موضع پایداری‌ها مشخص بود و علنی هم می‌گفتند که می‌خو‌اهند کلا برجام رد یا متوقف شود. اما دوستان طیف آقای زاکانی همیشه سعی کردند مواضع خود را در قالب مباحث کارشناسی بیان کنند، طرح آقای زاکانی چه بود؟ آیا طرح جایگزینی ارائه کرد؟
واقعا طرح او را ندیدم.
طرحی داشت یا خیر؟
حداقل من در جریانش نیستم.
به گوش شما هم نرسیده چنین طرحی وجود دارد؟
خیلی چیزها به گوش می‌رسد اما اینکه مطالعه کرده باشم و اظهارنظر کنم حداقل من اطلاع ندارم.
درباره رایی که کلیات طرح اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران به‌دست آورد 139 موافق، 12 ممتنع و 100 مخالف از مجموع 253 نماینده حاضر در صحن که طبق آیین‌نامه رای نداده‌ها و ممتنع‌ها نیز مخالف حساب می‌شوند که بر همین اساس اختلاف موافقان و مخالفان طرح 25 رای می‌شود.بفرمایید چطور وقتی مخالفان برجام هنگام تعیین فوریت طرح حدود 70 نفر بودند ظرف یک هفته تعداد آنها به 112 نفر رسید؟
همیشه انگیزه اقلیت از اکثریت بیشتر است. به نظرم آنها خوب از این انگیزه استفاده کردند با تک تک نمایندگان صحبت کردند و خب این اثرگذار بود.
تهدیدها به نظر شما اثر داشت؟
نمی‌دانم. چون خودم را نمی‌توانم جای افرادی بگذارم که مخالف برجام بودند و بگویم اثر داشته یا نداشته است. به نظرم یک نماینده خیلی قرص و محکم‌تر از این است.
خیلی اصرار شد و آقای رسایی هم یک پیشنهادی داد که رای‌ها به کلیات برجام با اسم و نام مشخص باشد اما این پیشنهاد رای نیاورد. بعد یک لیست 100 نفره از اسامی‌موافقان طرح در سایت‌های همسو با دلواپسان منتشر شد اما اسامی‌100 نماینده مخالف و 12 نماینده ممتنع و 2 نماینده رای نداده را منتشر نکرده بودند. ضمن آنکه 39 نفر دیگر هم که موافق بودند اسامی‌آنها نبود. ارزیابی شما از اینکه مخالفان برجام اینقدر اصرار دارند که مسائل ثبت در تاریخ شود چیست؟ این جمله‌ای است که بارها از نمایندگان دلواپس عضو کمیسیون ویژه برجام نیز شنیده شد که برای ثبت در تاریخ فلان مساله توضیح داده شود. به نظر شما چرا عده‌ای به ثبت در تاریخ شدن مسائل اصرار دارند؟
اینها بازی‌های انتخاباتی است. می‌خواهند تهدید کنند که این ذهنیت را در جامعه جا بیندازند که یک کار خلاف منافع ملی انجام شده است، در واقع می‌خواهند با این جمله بار روانی ایجاد کنند.
به نظر شما چرا اسامی‌مخالفان برجام را منتشر نکردند؟
همانطور که گفتم اینها بازی‌های روانی است.