تقریبا همه در جهان می دانند که اسرائیل، دشمن قسم خورده ایران، هیچ گاه طرفدار و حامی چنین توافقی نبوده است.

خبرگزاری شین‌هوا در گزارشی از قاهره به قلم لیو چانگ نوشت :

در حالی که ایران در نهایت با قدرت های جهانی در خصوص برنامه هسته ای خود پس از 18 ماه مذاکرات نفس‌گیر به توافق رسیده است، دوره ای جدید که ممکن است چهره منطقه خاورمیانه (غرب آسیا) را تغییر دهد، شاید آغاز شود.
این در حالی است که آنچه مورد توافق قرار گرفت، برنامه جامع اقدام مشترک، نام رسمی توافق هسته ای، همه تحریم های اعمال شده علیه ایران را به تدریج لغو خواهد کرد، اگر ثابت شود جمهوری اسلامی از این توافق پیروی می کند.
طی چند روز گذشته، تقریبا همه قدرت های بزرگ در منطقه نظرات خود را در خصوص توافق هسته ای و برکت ها و مصیبت های احتمالی که ممکن است برای منطقه و در سطحی گسترده تر، جهان، به ارمغان بیاورد، ابراز کرده اند.
تقریبا همه در جهان می دانند که اسرائیل، دشمن قسم خورده ایران، هیچ گاه طرفدار و حامی چنین توافقی نبوده است و اعلام توافق در روز سه شنبه در واقع بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل و دستیاران و معاونانش را عصبانی کرد.
نخست وزیر اسرائیل این توافق هسته ای را یک اشتباه در « ابعاد تاریخی » خواند و وعده داد اسرائیل همواره از خود دفاع خواهد کرد؛ وعده ای که بسیاری معتقد بودند ممکن است اشاره ای به حملات نظامی پیش دستانه علیه تاسیسات هسته ای ایران باشد.
بر اساس منطق نخست وزیر اسرائیل، یک توافق کامل باید ایران را از هر نوع حقوقی برای انجام دادن فعالیت های هسته ای محروم کند. با این حال، اگر این شرط مذاکرات بود، آنگاه هیچ توافقی امکان پذیر نمی شد.
در مقایسه با اقدام اسرائیل به محکوم کردن به شدت آشکار این توافق، دولت عربستان سعودی، رقیب اصلی دیگر ایران در این بخش از جهان، احساسات واقعی خود را نسبتا به طور تلویحی ابراز کرده است.
ریاض تاکنون به طور رسمی از تایید یا رد مستقیم این توافق خودداری کرده است. عربستان سعودی در بیانیه ای اعلام کرد ایران باید از این توافق هسته ای برای بهبود اوضاع اقتصادی خود استفاده کند، نه این که « ماجراجویی ها » را در خاورمیانه (غرب آسیا) دنبال کند.
عربستان سعودی همچنین بر لزوم بازرسی های جدی و بازگشت تحریم ها در صورتی که ایران این توافق را نقض کند، تاکید کرد.
با این حال، در مقاله ای که روز پنجشنبه در یک روزنامه سعودی منتشر شد، بندر بن سلطان شاهزاده سعودی که سفیر سابق عربستان در واشنگتن است، ظاهرا صادق بود.
رئیس سابق دستگاه اطلاعاتی عربستان سعودی نوشت این توافق به ایران اجازه خواهد داد به بمب اتم دست یابد و در خاورمیانه (غرب آسیا) ضایعه ایجاد خواهد کرد؛ منطقه ای که دچار و درگیر مناقشات است.
دیگر بازیگران مهم در منطقه از این توافق تمجید کرده اند. مقامات مسئول مصر از این توافق استقبال کردند. آنها ابراز امیدواری کردند این توافق خاورمیانه (غرب آسیا) را به سوی امنیت و ثبات سوق دهد. این در حالی است که ترکیه امیدوار است از فرصت های تجاری احتمالی، زمانی که تحریم ها علیه ایران لغو شود، استفاده کند.
در دمشق و بغداد، دولت های سوریه و عراق از مشاهده شکل گیری این توافق به وجد آمده اند زیرا ایرانی عاری از تحریم در موضع و جایگاهی قدرتمندتر برای کمک به آنها در مبارزه با گروه های افراط گرا از جمله ستیزه جویان گروه (تکفیری صهیونیستی) داعش خواهد بود.
بشار اسد رئیس جمهور سوریه به متحد اصلی خود، ایران، در خصوص این توافق هسته ای تبریک گفت. این در حالی است که دولت وی این توافق را توافقی « تاریخی » خواند.
در همه زمان و به رغم همه پیچ و خم ها، آنچه ایران را ترغیب به نشستن در این مذاکرات دشوار کرد، اشتیاق و خواست جمهوری اسلامی برای خلاص شدن از تحریم هایی است که اقتصاد این کشور را فلج کرده است و لطمه جدی به زندگی مردم ایران وارد کرده است.
زمانی که تحریم ها، به ویژه تحریم های مربوط به تجارت و سرمایه گذاری، لغو شود، منابع عظیم نفتی ایران به این کشور کمک خواهد کرد از لحاظ اقتصادی قدرتمندتر ظاهر شود و این امر به نفوذ سیاسی ایران در متزلزل ترین منطقه جهان منجر خواهد شد و تهران را برای حمایت از متحدانش در منطقه، از جمله سوریه، عراق، حزب الله لبنان، همه بخش های به اصطلاح هلال شیعی تحت رهبری ایران، و همچنین گروه حوثی (انصار الله) یمن، قدرتمندتر خواهد کرد.
آیت الله علی خامنه ای رهبر معظم ایران روز شنبه گفت کشورش « هیچ گاه حمایت از دوستانمان را در منطقه و مردم فلسطین، یمن، سوریه، عراق، بحرین و لبنان متوقف » نخواهد کرد.
با این حال، کشورهای عرب خلیج (فارس) ‌و غرب همچنان نگرانند این توافق ممکن است ایران را در منطقه جسورتر کند و شاید به آنچه که آنها آن را جنگ های نیابتی تهران در منطقه خواندند، دامن زند.
این در حالی است که نگرانی های آنها تا حدی زیادی است. ایران برای احیای اقتصاد خود وارد مذاکرات شد. برای رسیدن به آن هدف، حتی با لغو تحریم ها، این کشور کارهای زیادی باید انجام دهد. بنابراین، حتی اگر ایران آماده باشد به حمایت از دوستانش در منطقه ادامه دهد، رویارویی های نظامی فزاینده با سنی ها فقط به ایران آسیب خواهد زد، آنهم در زمانی که این کشور همچنان به همکاری با سایر کشورهای جهان برای تقویت همکاری های اقتصادی و تجاری نیاز دارد.
علاوه بر این، حمایت مستمر ایران از سوریه و عراق به دولت های این کشورها در مبارزه علیه ستیزه جویان گروه (تکفیری صهیونیستی) داعش کمک خواهد کرد؛ گروهی که ائتلاف (به اصطلاح) بین المللی تحت رهبری آمریکا تاکنون به طور موثری با آن رویارو نشده است.
بسیاری از کارشناسان همچنین معتقدند یکی از دلایل اصلی که دولت باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا مایل است امتیازهای زیادی برای توافق هسته ای بدهد، این است که می خواهد حمایت ایران را برای کمک به آمریکا در ریشه کن کردن این گروه افراط گرا که به طور فزاینده ای فعال شده است، به دست آورد.
در حالی که توافق قرار است اجرا شود، ائتلاف شیعه به رهبری تهران به احتمال زیاد به نزدیک تر کردن اسرائیل و کشورهای عربی به ویژه کشورهای عربی خلیج (فارس) کمک خواهد کرد.
تحلیلگران معتقدند به رغم این موضوع که اسرائیل و بیشتر کشورهای عربی خلیج (فارس) در آینده نزدیک به طور علنی تماس های رسمی نزدیک نخواهند داشت، آنها ممکن است تبادلات و ارتباطات مخفیانه بین خود، از جمله تبادل اطلاعات، را برگزینند.
در واقع، اسرائیل و عربستان سعودی پیشتر ماه گذشته اذعان کردند از آغاز سال 2014 میلادی پنج نشست محرمانه برگزار کرده اند تا در خصوص آنچه آنها آن را تهدید مشترک ایران برای منطقه خواندند، گفتگو کنند.
جدا از این توافق، راهبرد خاورمیانه (غرب آسیا) اوباما، عامل اصلی دیگری است که ممکن است اسرائیل و کشورهای عربی خلیج (فارس) را به متحدانی جدید تبدیل کند.
در اذهان نتانیاهو و حکمرانان عرب منطقه خلیج (فارس)، رئیس جمهور آمریکا غیر قابل اعتماد شده است و توافق هسته ای که اوباما بسیار به آن اهمیت می دهد، منافع ملی آنها را در معرض خطر قرار داده است.
در حالی که مشاهده نارضایتی آشکار نتانیاهو از رئیس جمهور آمریکا آسان است، ناامیدی و دلسردی فزاینده عربستان سعودی در قبال واشنگتن غیر مستقیم است. با این حال، ریاض ناراضی مطمئنا تلاش کرده است به آمریکا بگوید اعتماد به این کشور را از دست داده است و یک گواه آشکار آن است که عربستان سعودی یک موافقتنامه همکاری هسته ای با روسیه امضا کرده است.