اکنون که تلگرام فیلتر شده است، پیام‌رسان‌های داخلی با یکدیگر در حال رقابت هستند تا هرکدام امکانات و ویژگی‌های خود را به کاربران فضای مجازی معرفی کنند و میزبان کوچ بزرگ ایرانیان از پیام‌رسان پرمخاطب تلگرام باشند اما آنچه این روزها یکی از دغدغه‌های اصلی کاربران ایرانی در این حوزه است، این است که پیام‌رسان‌ها توسط چه اشخاصی و چگونه اداره می‌شوند؟ «سروش»، «آی‌گپ»، «ایتا»، «گپ» و «ویسپی» پیام‌رسان‌هایی هستند که این‌روزها نامشان زیاد شنیده می‌شود؛ آن هم به‌عنوان جایگزینی برای «تلگرام» که ایرانی‌ها چند سالی هست با آن خو گرفته‌اند.

  «آی‌گپ»

در بخش معرفی این پیام‌رسان آمده است که آی‌گپ یک ارتباط امن و مطمئن را بین شما دوستان و خانواده‌تان برقرار می‌کند و با استفاده از الگوریتم‌های رمزنگاری منحصر به فرد در جابه‌جایی همه داده‌های شما، امنیت را برای حفظ حریم خصوصی شما فراهم آورده است. پیام‌رسان آی‌گپ از گوگل‌پلی، کافه‌بازار یا مایکت قابل دریافت  یا به‌روزرسانی است. بر این اساس کاربران می‌توانند در آی‌گپ به صورت دونفره یا گروهی به گفت‌وگو بپردازند، کانال بسازند و در آن عضو بگیرند و اطلاعات خود را بین میلیون‌ها کاربر دیگر نیز به اشتراک بگذارند. همچنین می‌توان هر فایلی را با هر پسوند و حجمی ‌انتقال داده یا در بستر ابری خود ذخیره کرد. مدیرعامل «آی‌گپ» شخصی به نام محمدرسول کاظمی ‌است. این پیام‌رسان توسط شرکت «روی خط مدیا» پشتیبانی می‌شود که در سال ۱۳۹۴ تاسیس شده است. فعالیت‌های این شرکت در حوزه طراحی، برنامه‌نویسی و پشتیبانی نرم‌افزارهای ارتباطی و رسانه‌ای روی تلفن‌های همراه متمرکز است. محمدرسول کاظمی ‌مدعی است: «تخصص بنده در زمینه رایانه است و با تکیه بر همین موضوع اقدام به رفع یکی از دغدغه‌های همیشگی‌ام که ساختن پیام‌رسانی بومی ‌با قابلیت جهانی است، کرده‌ام و در این مسیر یک ریال حمایت از جایی دریافت نکرده‌ام. تمام کسانی که می‌گویند داخلی‌ها توان پاسخگویی به نیاز و تعداد کاربران ایرانی را ندارند به‌‌صراحت می‌گویم که آی‌گپ قادر به پاسخگویی به تمام نیازهای ۴۰ میلیون کاربر ایرانی است.» کاظمی ‌چندی پیش نیز اعلام کرده بود که هرکس بتواند «آی‌گپ» را هک کند، به او جایزه یک میلیارد تومانی پرداخت می‌کند.

  «بله»

«بله« یک شبکه اجتماعی پیام‌رسان است که بنا بر آنچه از سوی مسئولانش اعلام شده، باتوجه به امکاناتی که برای اشخاص و کسب‌وکارها فراهم کرده، می‌تواند تبادلات مالی و غیرمالی آنها را تسهیل کند. در بخش معرفی آن هم آمده که کاربران می‌توانند از بله برای انتقال پول، پرداخت قبوض، خرید شارژ، استعلام قبض موبایل، پرداخت عوارض خروج از کشور، گرفتن موجودی و نیکوکاری در کنار ارتباط با کسب‌وکارهای مختلف استفاده کنند. بنا بر اعلام، پیام‌رسان «بله» توسط بانک ملی ایران ضمانت شده و کاربران می‌توانند با خیال راحت به انجام‌ تراکنش‌های خود اقدام کنند و از امنیت سرویس کارت‌به‌کارت هم مطمئن باشند.

همچنین افراد می‌توانند فایل‌هایی تا سقف «100 مگابایت» را ارسال کنند، با نوشتن بخشی از نام کانال در بخش «جست‌وجو» از تب «گفتگو»، اقدام به جست‌وجوی کانال مورد نظر خود کنند. طبق آنچه اعلام شده، شماره تلفن کاربران تنها به اشخاصی نمایش داده خواهد شد که شماره موبایلشان در دفترچه تلفن همراه آن شخص ذخیره شده باشد. همچنین در صورتی که فردی شماره موبایل‌تان را از طریق گزینه «افزودن مخاطب» اضافه کرده باشد، نیز قابل نمایش است.

  «بیسفون» (بیسفون پلاس)

طبق اطلاعات منتشرشده رویای پیام‌رسان، بیسفون‌پلاس نتیجه تجربه بیسفون و حاصل یک برنامه برای تجربه یک ارتباط آسان، ‌ارزان و سریع برای کاربران است. بیسفون‌پلاس در کافه بازار و گوگل‌پلی و همچنین اپ‌استور در دسترس است و همچنین از طریق تب دانلود در نوار بالایی صفحه اصلی سایت بیسفون می‌توان این نرم‌افزار را دانلود و نصب کرد. همچنین قرار بود که نسخه وب و دسک‌تاپ این پیام‌رسان به‌زودی در دسترس کاربران قرار گیرد.

بنا بر اعلام، در حال حاضر امکان مکالمه بین دارندگان بیسفون به‌صورت رایگان فراهم است و به زودی این امکان برای کاربران فراهم می‌شود تا حتی با تلفن‌های ثابت در هر نقطه از دنیا نیز تماس گرفته شود. با راه‌اندازی این سرویس حتی افرادی که بیسفون را روی گوشی خود نصب نکرده‌اند بسته به مقصد تماس، با هزینه‌ای کمتر از تعرفه هر اپراتور دیگری می‌توانند با آن شماره تماس بگیرند. همچنین در بیسفون‌پلاس امکان ارسال فایل‌های مدیا، متنی بدون محدودیت حجم وجود دارد. بیسفون ادعا می‌کند که کانال، ابداع این پیام‌رسان برای نخستین بار در دنیا بوده و دیگر پیام‌رسان‌ها با فاصله‌ای یک‌ساله این ایده بیسفون را اجرایی کردند. ثبت کانال ‌در بیسفون به این شکل است که باید از طریق منوی موجود در سمت چپ ایجاد کانال را انتخاب کنید، برای کانال خود اسم ‌و آی‌دی بسازید، برای کانال خود هشتگ تعریف کنید و از امکان اختصاصی بیسفون، یعنی نمایش کانالتان در دسته‌بندی‌ها و ‌امکان سرچ بدون الزام به عضویت در کانال، برای هر کاربر بیسفون استفاده کنید. همچنین کانال شما می‌تواند دارای چند ‌ادمین باشد.

  «سروش»

سروش هم یک نرم‌افزار پیام‌رسان ایرانی است که اعلام شده با سرعت و امنیت بالا و دارای قابلیت‌های متعددی نظیر ارسال پیام متنی، ارسال پیام صوتی، امکان برقراری تماس صوتی، ارسال عکس و فیلم، ارسال فایل‌های مختلف، تشکیل گروه، کانال‌های عمومی متعدد و غیره است. بنا بر اعلام، تمامی‌ خدمات سروش از جمله تماس صوتی رایگان است و در هر ثانیه تماس صوتی 9 کیلوبایت از حجم اینترنت شما مصرف می‌شود. سرویس آب و هوا، خرید شارژ آسان، پرداخت قبوض، تماس صوتی رایگان، ایجاد کانال‌های تعاملی و انواع نظرسنجی، گفت‌وگوی فردی و گروهی و سایر امکانات از جمله پرداخت درون‌کانالی، ارسال تصویر و ویدئو، موزیک، پیام صوتی، طراحی بات‌های هوشمند، شخصی‌سازی تم اپلیکیشن و غیره نیز از دیگر ویژگی‌های این پیام‌رسان است. برای عضویت در سروش ابتدا باید نرم‌افزار را از وب‌سایت آن یا از طریق کافه‌بازار دانلود و سپس آن را در گوشی خود نصب کنید. هنگام نصب، باید شماره موبایل خود را وارد کنید که سپس از طریق پیامک، کد فعال‌سازی برای شما ارسال می‌شود و با درج کد فعال‌سازی در قسمت تعیین‌شده، شما عضو سروش خواهید بود. ضمنا برای نصب و استفاده از این نرم‌افزار باید گوشی شما به اینترنت متصل باشد. نرم‌افزار سروش در بهمن ۱۳۹۴ نسخه آزمایشی خود را به بازار عرضه کرد و تا بهمن ۱۳۹۵ نزدیک به ۷۰۰ هزار کاربر فعال داشت. این نرم‌افزار تحت حمایت سازمان صدا‌وسیمای جمهوری اسلامی ایران گسترش یافته و بخش عمده‌ای از سهام این شرکت متعلق به صداوسیماست. «سروش» توسط شرکت «توسعه فناوری رسانه سروش» پشتیبانی می‌شود که مدیرعامل این شرکت شخصی به نام محمدرضا علی‌عسگری است و مدیریت پیام‌رسان سروش نیز بر عهده سیدمیثم سیدصالحی است. سیدصالحی، مدیرعامل شرکت داده‌پردازی «فن‌آوا» بوده؛ شرکتی که خدمات اینترنت پرسرعت ارائه می‌کرده است. پیام‌رسان «سروش» مدعی است که اطلاعات مخاطبان را ذخیره و از آنها استفاده می‌کند اما این اطلاعات را در اختیار شخص یا شرکت ثالثی قرار نمی‌دهد. این پیام‌رسان شرایط و قوانینی را برای عضویت تنظیم کرده که در بند ۵ آن آمده است: «سروش مجاز است در هر زمان که مشخص شد شناسه انتخاب‌شده مغایر با مشخصات سازنده یا مدیران کانال است با/بدون اطلاع قبلی شناسه کانال را تغییر یا کانال را غیرفعال نماید. مرجع تشخیص در این زمینه، سروش است.» در بند ۲ قوانین محتوای ردوبدل‌شده در سروش نیز آمده‌ است: «کاربران مجاز به انتشار محتوای خلاف واقع، غیراخلاقی و غیرقانونی نیستند و عواقب آن برعهده خود کاربر خواهد بود.»

در بند ۵ قوانین شرایط استفاده آمده‌ است: «کاربر آزاد است تا در چارچوب قوانین این توافقنامه و قوانین جمهوری اسلامی ایران اقدام به استفاده از بخش‌های مختلف سروش کند. لازم است ذکر شود عواقب تخطی از این بند، بر عهده خود کاربر است. در این خصوص سروش خود را توسعه‌دهنده سرویس دانسته و مسئولیت نحوه استفاده از این سرویس بر عهده کاربر است.» در بند ۶ قوانین شرایط استفاده نیز آمده‌ است: «سروش می‌تواند حساب کاربری کاربران ناقض قوانین و همچنین کاربرانی که بیش از یک سال از آخرین فعالیت آنها می‌گذرد را با/بدون اطلاع قبلی به صورت موقت یا دائم غیرفعال کند.» طی روزهای اخیر صداوسیما در بخش‌های خبری خود سعی دارد که مخاطبان را برای استفاده از این پیام‌رسان متقاعد کرده و در گزارش‌های خبری بر امنیت آن تاکید کند.»

  «گپ»

در بخش معرفی این پیام‌رسان هم آمده که می‌توان یک ارتباط سریع و مدرن را روی تلفن همراه، تبلت و رایانه شخصی تجربه کرد و کاربران در هر شرایطی تنها با دسترسی به اینترنت می‌توانند به حساب کاربری خود در گپ متصل شوند؛ با دوستان خود در ارتباط باشند و از دنیای اطلاعات، خدمات و سرگرمی‌های گپ بهره‌مند شوند. برای داشتن گپ روی تلفن همراه، باید ابتدا آن را از مارکت‌های معتبر ایرانی و بین‌المللی (گوگل‌پلی استور - اپل اپ استور - کافه بازار) دریافت و سپس نصب کنند. در این پیام‌رسان می‌توان به‌صورت دونفره یا گروهی با دوستان چت کرد، همچنین می‌توان برای دوستان خود عکس، فیلم، استیکر و غیره ارسال کرد. کاربران همچنین می‌توانند فروشگاه مجازی خود را راه‌اندازی و به فروش محصولات و خدمات خود اقدام کنند. بنا بر اعلام کاربران با استفاده از کیف‌پول گپ می‌توانند حساب خود را شارژ کرده و پرداخت‌های مختلفی را انجام دهند. خرید از فروشگاه‌ها، شرکت در جشنواره‌ها و مسابقات، استفاده از امکانات خاصی از بازی‌ها و صدها امکان دیگر همگی در کیف‌پول همراه آنها قرار گرفته است. همچنین با استفاده از امکان درخواست پول در بستر گپ، می‌توان در گپ صورتحساب ایجاد کرد و برای دوستان و خانواده فرستاد. در وب‌سایت این پیام‌رسان هیچ اطلاعاتی درباره شرکت پشتیبان و گردانندگان اصلی آن وجود ندارد. گردانندگان «گپ» در اینستاگرام نیز فعالیتی ندارند و گویا‌ ترجیح دادند که در گمنامی‌به فعالیت خود ادامه دهند. در بخش «ارتباط با ما» و «درباره ما»ی وب‌سایت گپ عملا هیچ اطلاعاتی وجود ندارد و آنها صرفا مدعی ارتباط آسان و مدرن هستند. آنها می‌گویند: «شرکت‌ها و افرادی که دارای محتوا و خدمات ارزشمند هستند، می‌توانند از طریق پیام‌رسان گپ خدمات و اطلاعات خود را در اختیار مخاطبان قرار دهند.» آذری‌‌جهرمی، ‌وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات سال گذشته به این پیام‌رسان پیوست.

  «ایتا»

مراحل طراحی و پیاده‌سازی نرم‌افزار ایتا توسط شرکت اندیشه‌یاوران تمدن امروز که گفته می‌شود یک شرکت خصوصی است، انجام گرفته که این شرکت تحت حمایت دو شرکت طوبی و ‌هاتف فعالیت می‌کند. سوابق این شرکت‌ها در حوزه فناوری‌های مبتنی بر تلفن همراه است. ایتا مدعی است: «هیچ شخص، گروه و جریانی نمی‌تواند ایتا را مجبور به حذف اطلاعات کاربران و فعالیت‌های آنها در نرم‌افزار کند. درعین‌حال ایتا تابع قوانین و مقررات رسمی جمهوری اسلامی ایران و احکام مراجع صالح قضایی است و نسبت به حذف روبات‌ها و کانال‌هایی که مطالب خشونت‌آفرین‌ و تروریستی را نشر دهند یا حاوی مطالب مستهجن باشند، اقدام خواهد کرد. لطفا توجه بفرمایید که این شامل محدودیت‌های محلی در مورد آزادی بیان نمی‌شود. برای مثال اگر نقد کردن دولت در کشوری ممنوع باشد، ایتا هیچ‌گاه در این‌گونه سانسورهای سیاسی مشارکت نمی‌کند. تا به این روز ما به اندازه صفر بایت دیتا در اختیار اشخاص ثالث ازجمله دولت‌ها قرار داده‌ایم.» در وب‌سایت «ایتا» نام هیچ‌ شخصی به‌عنوان گرداننده اصلی نیامده است.