حالا که‌ ترامپ از برجام خارج شده دقیقا همان حالتی رخ داده است که منتقدان دولت یا همان دلواپسان هشدارش را می‌دادند. در چنین شرایطی است که اکنون آنها دست بالا را در مباحثات این روزها آن هم در مواجهه با مدافعان برجام دارند.برخی از آنها در این چند روز همه حرف‌های سابق‌شان را برای دولت و حامیانش بازخوانی کرده‌اند.

مثلث آنلاین/ علیرضا مشهدی:

حالا سوال اساسی این است که اصولگرایان از این پس چه نسبتی با دولت برقرار خواهند کرد؟ آیا این وضعیت آرایش سیاسی کشور را بر هم زده و برتری را نسیب دلواپسان خواهد کرد؟

  نقطه مشترک نداشتیم

امیر محبیان در این مورد گفته است: «اصولگرایان در قبال برجام دارای موضع واحدی نبودند؛ گروهی آن را با ترکمنچای مقایسه می‌کردند و گروهی دیگر آن را یک ضرورت ولو نامطلوب می‌شمردند ولی همه در یک نکته مشترک بودند و آن اینکه باید مذاکرات از موضع بدبینانه نسبت به آمریکا و در‌راستای دریافت حداکثر امتیاز از این مذاکرات به نفع منافع ملی صورت گیرد. خط کلی اصولگرایان این نیست که برجام شکست بخورد تا از آن بهره‌برداری سیاسی کنند. اگر کسی یا جریانی چنین فکری داشته باشد فارغ از فرصت‌طلبی حتما نسبت به منافع ملی خیانتکار است. اما ما معتقدیم نباید سرنوشت‌مان را به بقای برجام گره بزنیم. اگر چنین کنیم و غرب از آن مطلع شود؛ عملا برجام به نقطه ضعف ما تبدیل شده و دائما بر آن فشار وارد می‌شود. شخصا معتقدم باتوجه به شرایطی که بود ظریف و تیم مذاکره‌کننده کار خوبی انجام دادند و فرصتی را برای مانور سیاسی و دیپلماتیک برای نظام ایجاد کردند ولی شدیدا مخالف افزایش انتظار و توقع مردم از نتایج محتمل برجام بوده و هستیم؛ در حال حاضر هم نباید در مردم این حس پدید‌ آید که با خروج‌ ترامپ از برجام و انحلال آن به پایان راه می‌رسیم. باید خود را برای ادامه راه بدون برجام آماده کنیم. اگر خود را برای سخت‌ترین وضعیت آماده کنیم اگر هم در برجام ماندیم باید فرصت‌های نسیه را سریعا نقد کنیم. باید به خودمان و بقیه تفهیم کنیم که برجام یک واقعه در مسیر دیپلماسی این کشور است نه تمامی‌ دیپلماسی ما.»

اما اظهارنظر حسین شریعتمداری که از مخالفان برجام بود هم در این مورد قابل توجه است. او نقدهایی را متوجه روحانی ساخته و گفته است: «یادآوری این ماجرا به یقین برای برخی از دوستان تلخ و ناگوار است. دوستانی که به‌رغم هشدار‌های پی‌در‌پی دلسوزان، به آمریکا اعتماد کرده و امتیازات فراوانی را بر سر این اعتماد بیجا، به دشمن تابلو‌دار مردم این مرز و بوم واگذار کرده بودند، اما یادآوری این نکته از آن جهت ضروری است که شاید- فقط شاید- برای این دوستان عبرت‌انگیز و درس‌آموز باشد. روز دوم فروردین 1394، رهبر معظم انقلاب در سخنان نوروزی خود در حرم رضوی علیه‌السلام هشدار دادند که:

«فریب لبخند طرف مقابل را نخورید، به وعده‌ای که می‌دهد اعتماد نکنید، چون وقتی خرش از پل گذشت بر‌می‌گردد و به ریش شما می‌خندد. اینها این‌قدر وقیح‌اند.» دیشب‌ ترامپ برجام را پاره کرد! اما نه اینکه به نقطه قبل از برجام بازگردد، بلکه آمریکا در حالی از برجام خارج می‌شود که ده‌ها امتیاز نقد از ایران گرفته است، برنامه هسته‌ای کشورمان را نابود کرده است و نه فقط به هیچ‌یک از تعهدات خود در برجام عمل نکرده و تحریم‌ها را که لغو آن موضوع مذاکرات بود لغو نکرده است، بلکه ده‌ها تحریم جدید هم به آن افزوده است  به وضوح می‌توان دید که هیچ‌یک از امتیازاتی که داده‌ایم قابل برگشت نیست یا اینکه بازگشت آنها با دشواری و صرف هزینه‌های فراوان همراه است. به بیان دیگر، آمریکا شیره برجام را تا آخرین قطره مکیده است و حالا تفاله آن را دور می‌اندازد!

حالا جای این سوال است که آیا می‌توان انکار کرد، امروز که آمریکا خرش از پل گذشته است، برگشته و دارد به ریش ما می‌خندد؟!

آقای روحانی بعد از سخنان‌ ترامپ و در واکنش به خروج آمریکا از برجام گفته است که برجام را بدون حضور آمریکا ادامه می‌دهیم! و این پرسش را بی‌پاسخ گذاشته‌اند که مگر تحریم‌ها که موضوع اصلی برجام بوده و هست، برخاسته از تحریم‌های ثانویه آمریکاSecendary Sanction  نیست و مگر نه اینکه کشورهای دیگر از ‌ترس جریمه و تحریم‌های آمریکا حاضر به روابط تجاری با ما نبوده و نیستند؟!

و بالاخره، قرار بود اگر‌ ترامپ برجام را پاره کرد، ما آن را آتش بزنیم. باید تفاله برجام را دور بیندازیم و به توانمندی‌ها و ظرفیت‌های خودمان بازگردیم و مطمئن باشیم آمریکا هیچ غلطی نمی‌تواند بکند.»

 محمدعلی پورمختار، نماینده مجلس هم در اظهارنظری در این مورد گفته است: «مخالفت اصولگرایان از ابتدا با برجام به دلیل آشنایی این جریان سیاسی با بدعهدی‌های آمریکا بود. از همان ابتدا جریان اصولگرایی به آمریکا اطمینان نداشت زیرا این کشور در طول روابط خود با ایران صرفا منافع خود را مورد توجه قرار داده و از ابزار‌های بین‌المللی برای استعمار و تحمیل فشار به سایر کشور‌ها استفاده می‌کند. آمریکا امروز بهتر از هرکس دیگری می‌داند که ایران پایبندی کامل به برجام داشته درحالی که هیچ کدام از طرفین دیگر به تعهدات خود عمل نکرده‌اند. ما اصلا از برهم خوردن برجام نگران نیستیم زیرا این توافق آورده‌ای برای ما نداشت. ایالات‌ متحده پس از برجام، دشمنی‌ها، تحریم‌ها و تعارضات خود با جمهوری اسلامی ایران را افزایش داد، بنابراین برجام هیچ سودی نداشته است که حالا برهم‌خوردن آن بخواهد برای کشور مضر باشد. مردم ما بدتر از برجام را دیده‌اند که به‌عنوان نمونه می‌توان به حمایت آمریکا از صدام اشاره کرد. نه ماندن در برجام نفع دارد و نه خروج از آن ضرر، بلکه این یک بازی است که آمریکا برای فشار به سایر کشورها به راه انداخته است. اگر آمریکا در برجام به تعهدات خود عمل می‌کرد ایران نیز از این توافق سود می‌برد اما وقتی این کشور به صورت آشکارا این توافق را نقض کرده است، ماندن در آن نفعی برای مردم و کشور نخواهد داشت.» در اظهارنظری دیگر سیدمحمد حسینی، سخنگوی جمنا هم گفته است: «جریان اصولگرایی از آغاز مذاکرات نسبت به نتیجه آن خوش‌بین نبود زیرا این جریان به بد‌عهدی و غیر‌قابل اعتمادبودن طرف آمریکایی ایمان داشت اما خوش‌بینی جریان اصلاح‌طلب به طرف آمریکایی بیش از اندازه بود. اکنون پس از گذشت سال‌ها از توافق برجام، پیش‌بینی جریان اصولگرایی درست از آب درآمده و ما شاهد هستیم که طرف آمریکایی توافق به هیچ کدام از تعهدات خود پایبند نیست. امیدوارم این اتفاق سبب شود تا در موضع‌گیری علیه آمریکا، یکپارچگی و انسجام در کشور ایجاد شود. با برهم‌خوردن برجام، اعتماد مردم به جریان اصولگرایی بیشتر جلب شده و افکار عمومی متوجه خواهد شد اگر انتقادی در گذشته وجود داشته از باب دلسوزی و رعایت مسائل کشور بوده است، نه کینه‌توزی و دشمنی. پیش‌بینی من از شرایط سیاست داخلی ایران در دوران پسا‌برجام آن است که اعتماد مردم به جریان اصولگرایی بیش از پیش خواهد شد.»

به نظر می‌رسد اگر اصولگرایان شرایط زمانه خود را به خوبی بشناسند می‌توانند بار دیگر به موقعیت سابق خود بازگردند.